Qlobal şəhərsalma platformasında Bakının inkişaf konsepsiyası

Müasir dövrdə şəhərlər yalnız yaşayış məkanları deyil, həm də iqtisadi inkişafın, sosial rifahın, innovasiyaların və ekoloji təhlükəsizliyin əsas mərkəzləri kimi çıxış edir. Urbanizasiya proseslərinin sürətlənməsi dünya dövlətləri qarşısında yeni çağırışlar formalaşdırır. Əhalinin artımı, ekoloji problemlər, nəqliyyat sıxlığı, yaşıllıq zonalarının qorunması və dayanıqlı inkişaf məsələləri artıq şəhərsalma siyasətinin əsas istiqamətlərindən hesab olunur. Bu baxımdan şəhərlərin müasir standartlara uyğun yenidən qurulması, insanların rahat və təhlükəsiz yaşayış mühitinin təmin edilməsi bütün dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da xüsusi diqqət mərkəzindədir.

Son illər Azərbaycanda həyata keçirilən genişmiqyaslı abadlıq və quruculuq işləri ölkənin şəhərsalma sahəsində yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu göstərir. Müasir infrastruktur layihələri, yeni park və ictimai məkanların yaradılması, ekoloji layihələrin genişləndirilməsi, nəqliyyat sisteminin yenilənməsi və şəhər mühitinin daha rahat formaya gətirilməsi bu siyasətin əsas istiqamətlərini təşkil edir. Xüsusilə paytaxt Bakı şəhərində həyata keçirilən layihələr şəhərin simasını əhəmiyyətli dərəcədə dəyişərək onu regionun ən müasir və dinamik inkişaf edən şəhərlərindən birinə çevirib.

Tarixən neft sənayesinin əsas mərkəzlərindən biri olmuş Bakı uzun illər ərzində sənaye fəaliyyətinin yaratdığı ciddi ekoloji problemlərlə üzləşmişdi. XIX əsrin ortalarından başlayan neft hasilatı şəhərin bir sıra ərazilərində ətraf mühitin çirklənməsinə səbəb olmuş, bəzi sənaye zonaları uzun müddət yararsız vəziyyətdə qalmışdı. Lakin son dövrlərdə həyata keçirilən yenidənqurma layihələri nəticəsində vaxtilə ağır ekoloji vəziyyətə malik olan ərazilər müasir şəhər məkanlarına çevrilib.

Bu baxımdan Bakı Ağ Şəhər layihəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Vaxtilə “Qara şəhər” kimi tanınan və sənaye tullantıları səbəbindən ciddi şəkildə çirklənmiş ərazi bu gün müasir şəhərsalma nümunələrindən biri hesab olunur. Müasir yaşayış kompleksləri, geniş prospektlər, parklar, piyada zonaları və ekoloji yanaşmalar əsasında formalaşdırılmış Ağ Şəhər paytaxtın yeni inkişaf simvollarından birinə çevrilib. Bu layihə təkcə urbanizasiya baxımından deyil, həm də ekoloji problemlərin aradan qaldırılması və şəhər mühitinin sağlamlaşdırılması istiqamətində uğurlu təcrübə kimi qiymətləndirilir.

Bakıda həyata keçirilən abadlıq layihələri çərçivəsində son illərdə çoxsaylı parklar, bağlar və ictimai məkanlar yaradılıb, mövcud istirahət zonaları yenidən qurulub. Yaşıllıq sahələrinin artırılması, insanların asudə vaxtının səmərəli təşkili üçün yeni məkanların salınması və şəhər estetikasının müasirləşdirilməsi paytaxtın inkişaf konsepsiyasının mühüm tərkib hissəsinə çevrilib. Bununla yanaşı, ictimai nəqliyyat sisteminin yenilənməsi, metro infrastrukturunun genişləndirilməsi, elektrik enerjisi ilə işləyən avtobusların istifadəsi və mikromobillik imkanlarının artırılması ekoloji cəhətdən dayanıqlı şəhər modelinin formalaşdırılmasına xidmət edir.

Bakının müasir şəhərsalma layihələri sırasında “Sea Breeze” yaşayış və istirahət kompleksi də xüsusi diqqət çəkir. Xəzər dənizi sahilində yerləşən bu layihə müasir memarlıq həlləri, geniş ictimai məkanları və istirahət infrastrukturu ilə şəhərsalma sahəsində innovativ yanaşmaların tətbiqinin nümunələrindən biri hesab olunur.

Məhz bu məsələlər Prezident İlham Əliyevin Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasındakı çıxışında da xüsusi yer tutdu. Dövlətimizin başçısı qeyd etdi ki, Bakı dünyada ilk neft hasil olunan şəhərlərdən biri kimi uzun illər ərzində ciddi ekoloji təsirlərə məruz qalıb və şəhərin bəzi hissələrində ətraf mühitin qorunmasına demək olar ki, diqqət yetirilməyib. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, son illərdə həyata keçirilən layihələr nəticəsində vaxtilə çirklənmiş ərazilərin tamamilə dəyişdirilməsi və müasir ekoloji şəhər mühitinin yaradılması mümkün olub.

Dövlətimizin başçısı “Qara şəhər”in bu gün müasir Ağ Şəhərə çevrilməsini şəhərsalma sahəsində aparılan uğurlu transformasiyanın nümunəsi kimi qiymətləndirdi. Prezident İlham Əliyev forum iştirakçılarını Bakıda görülən yenidənqurma işləri ilə yaxından tanış olmağa çağıraraq qeyd etdi ki, şəhərin iyirmi il əvvəlki vəziyyəti ilə bugünkü inkişafı arasında böyük fərq mövcuddur.

Prezident İlham Əliyev çıxışında son iyirmi ildə Bakıda yüzdən artıq park və ictimai məkanın yaradıldığını, bir çox yaşıllıq zonalarının əsaslı şəkildə yeniləndiyini də diqqətə çatdırdı. Dövlətimizin başçısı bildirdi ki, ekoloji baxımdan dayanıqlı şəhər mühitinin formalaşdırılması, ictimai nəqliyyatın inkişafı və insanların rahat yaşayışının təmin olunması Azərbaycanın şəhərsalma siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir.

Forum çərçivəsində şəhərsalma sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığın əhəmiyyəti də xüsusi vurğulandı. Müxtəlif ölkələrdən olan ekspertlərin, urbanizasiya üzrə mütəxəssislərin və beynəlxalq təşkilat nümayəndələrinin iştirakı təcrübə mübadiləsi baxımından mühüm imkanlar yaratdı. Müasir şəhərsalma artıq yalnız bir ölkənin daxili məsələsi deyil, qlobal çağırışlara uyğun ortaq yanaşmalar tələb edən sahələrdən biri hesab olunur.

Prezident İlham Əliyev də çıxışında qeyd etdi ki, belə beynəlxalq platformalar ölkələrə bir-birinin uğurlu təcrübəsini öyrənmək, müasir yanaşmalarla tanış olmaq və mövcud problemləri birgə müzakirə etmək imkanı yaradır. Dövlətimizin başçısı vurğuladı ki, şəhərsalma sahəsində müsbət təcrübələrin paylaşılması gələcək inkişaf baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bu gün Azərbaycanda həyata keçirilən şəhərsalma siyasəti müasir urbanizasiya prinsiplərinə əsaslanmaqla yanaşı, insanların həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsinə, ekoloji təhlükəsizliyin təmin olunmasına və dayanıqlı inkişafın formalaşdırılmasına xidmət edir. Bakı başda olmaqla ölkənin müxtəlif bölgələrində həyata keçirilən layihələr Azərbaycanın müasir şəhərsalma modelini uğurla formalaşdırdığını göstərir. Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun Bakıda keçirilməsi isə ölkəmizin bu sahədə qazandığı təcrübənin və əldə etdiyi uğurların beynəlxalq səviyyədə yüksək qiymətləndirildiyini bir daha təsdiqləyir.

Rəfiqə Hüseynova,

Salyan Tarix Diyarşünaslıq Muzeyinin direktoru, YAP fəalı