Humanitar əlaqələr xalqlar arasında dostluğun möhkəm təməlidir

Ölkələr arasında dostluq münasibətlərinin möhkəmlənməsində xalqların bir-birini yaxından tanıması, ortaq dəyərlərə hörmət və humanitar əlaqələrin genişlənməsi mühüm rol oynayır. Təhsil, elm və mədəniyyət sahələrində qurulan əlaqələr dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadı artırır, gələcək nəsillər üçün yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır. Azərbaycanın müxtəlif ölkələrlə münasibətlərində bu istiqamətlərə xüsusi diqqət yetirməsi Laos Xalq Demokratik Respublikası ilə əlaqələrin inkişafı baxımından da əhəmiyyətlidir.
Azərbaycanla Laos arasında diplomatik münasibətlərin otuz ildən artıq tarixə malik olması iki ölkənin əməkdaşlığını daha da genişləndirmək üçün əlverişli zəmin yaradır. Bu müddət ərzində siyasi dialoq və parlamentlərarası əlaqələr inkişaf edib, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq davam etdirilib. İndi qarşıda duran əsas məsələlərdən biri mövcud münasibətləri təhsil, mədəniyyət və insanlar arasında təmaslar vasitəsilə daha da zənginləşdirməkdir.
Oktyabrın 13-də Laos Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana rəsmi səfəri zamanı Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanat bu baxımdan diqqətəlayiq məqamlarla yadda qalıb. Dövlət başçısı iki ölkə arasında humanitar əlaqələrin inkişafı üçün mövcud imkanlara toxunub, xüsusilə Laoslu tələbələrin Azərbaycanda təhsil alması ənənəsinin bərpasını təklif edib. Bu təşəbbüs keçmişdə formalaşmış əlaqələrin yenidən canlandırılması və gələcək nəsillər arasında dostluq münasibətlərinin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycanla Laos arasında təhsil sahəsində əməkdaşlığın tarixi keçmişə dayanır. Əvvəlki illərdə iki mindən çox Laos vətəndaşının Azərbaycanda ali təhsil alması bu əlaqələrin miqyasını göstərir. Həmin tələbələr ölkəmizdə qazandıqları bilik və təcrübədən öz peşəkar fəaliyyətlərində istifadə etmək imkanı əldə ediblər. Bu gün həmin ənənənin bərpası təşəbbüsü iki ölkə arasında humanitar münasibətlərin yeni məzmunla zənginləşdirilməsi üçün real imkan yaradır.
Azərbaycanın ali təhsil müəssisələri müxtəlif ixtisaslar üzrə mütəxəssis hazırlığı sahəsində geniş təcrübəyə malikdir. Ölkəmizdə təhsilin inkişafına göstərilən diqqət, universitetlərin beynəlxalq əlaqələrinin genişlənməsi və xarici tələbələr üçün yaradılan imkanlar Laos gənclərinin Azərbaycanda təhsil almasını perspektivli istiqamətə çevirir. Xüsusilə təqaüd proqramları vasitəsilə tələbələrin ölkəmizə cəlb edilməsi onların keyfiyyətli təhsil almasına, yeni biliklər qazanmasına və gələcəkdə bu bilikləri öz ölkələrinin inkişafına yönəltməsinə kömək edə bilər.
Bu istiqamətdə Heydər Əliyev adına Beynəlxalq Təhsil Qrantı Proqramının imkanları da diqqətəlayiqdir. Oktyabrın 13-də Bakı Dövlət Universitetində Laos Prezidentinin tələbələrlə görüşü zamanı elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev Laos gənclərini proqramın imkanlarından yararlanmağa dəvət edib. Təhsil sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi, universitetlər arasında əlaqələrin qurulması və tələbə mübadiləsinin təşviqi iki ölkənin gələcək tərəfdaşlığı üçün mühüm addımlardır.
Laoslu tələbələrin Azərbaycanda təhsil alması, ilk növbədə, onların peşəkar inkişafına və dünyagörüşünün zənginləşməsinə xidmət edəcək. Bununla yanaşı, tələbəlik illərində qurulan dostluqlar gələcəkdə iki ölkə arasında əlaqələrin inkişafına töhfə verə bilər. Azərbaycanda yaşayan və təhsil alan gənclər ölkəmizin tarixi, mədəniyyəti, milli dəyərləri və müasir inkişafı ilə yaxından tanış olacaq, öz ölkələrinə qayıtdıqdan sonra isə bu təcrübəni bölüşmək imkanı qazanacaqlar. Beləliklə, təhsil əlaqələri yalnız universitetlər arasında əməkdaşlıq deyil, həm də xalqların bir-birini daha yaxşı tanımasına xidmət edən mühüm vasitədir.
Humanitar münasibətlərin inkişafında mədəniyyət sahəsi də xüsusi yer tutur. Azərbaycan və Laos fərqli tarixi və mədəni ənənələrə malik olsalar da, hər iki xalqın milli irsinin qorunmasına və gələcək nəsillərə ötürülməsinə verdiyi önəm qarşılıqlı tanışlıq üçün yaxşı imkanlar yaradır. Mədəniyyət günlərinin təşkili, incəsənət nümayəndələrinin qarşılıqlı səfərləri, sərgilər və digər tədbirlər xalqların bir-birinin mədəniyyəti ilə tanış olmasına şərait yarada bilər. Bu cür təşəbbüslər ölkələr haqqında məlumatlılığı artırmaqla yanaşı, qarşılıqlı hörmətin möhkəmlənməsinə də kömək edir.
Elm sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi də uzunmüddətli tərəfdaşlığın mühüm istiqamətlərindəndir. Ali təhsil müəssisələri və elmi tədqiqat qurumları arasında əlaqələrin qurulması, birgə tədbirlərin keçirilməsi və mütəxəssislərin təcrübə mübadiləsi üçün imkanların yaradılması hər iki tərəf üçün faydalı ola bilər. Xüsusilə kənd təsərrüfatı, ekologiya, texnologiya və digər tətbiqi sahələr üzrə bilik mübadiləsi elmi əlaqələrə praktiki məzmun qazandıra bilər. Bu istiqamətdə atılacaq addımlar həm təhsil müəssisələrinin beynəlxalq əməkdaşlığını genişləndirər, həm də yeni mütəxəssislərin hazırlanmasına töhfə verər.
Azərbaycanla Laos arasında humanitar əlaqələrin inkişafı turizm sahəsində də yeni imkanlar yarada bilər. Qarşılıqlı səfərlərin təşviqi, ölkələrin turizm potensialının tanıdılması və mədəni irs haqqında məlumatların paylaşılması insanların bir-birinə marağını artıra bilər. Bu əlaqələrin genişlənməsi iki ölkənin cəmiyyətləri arasında birbaşa təmasları artırar, qarşılıqlı tanışlıq üçün əlavə imkanlar yaradardı.
Dövlət başçıları arasında aparılan müzakirələr və əldə olunan razılaşmalar bu istiqamətlər üzrə əməkdaşlığın inkişafına siyasi dəstək verir. Bununla belə, humanitar sahədə davamlı nəticələr əldə etmək üçün konkret proqramların hazırlanması, universitetlər və müvafiq qurumlar arasında birbaşa əlaqələrin qurulması, tələbə mübadiləsi imkanlarının genişləndirilməsi vacibdir. Təhsil və mədəniyyət sahəsində əməkdaşlıq yalnız ayrı-ayrı tədbirlərlə məhdudlaşmamalı, davamlı və uzunmüddətli xarakter daşımalıdır.
Azərbaycanın müxtəlif ölkələrlə humanitar əlaqələri inkişaf etdirməsi beynəlxalq münasibətlərdə qarşılıqlı anlaşmanın və etimadın güclənməsinə xidmət edir. Laosla münasibətlərdə də bu istiqamətin genişləndirilməsi üçün tarixi təcrübə və siyasi iradə mövcuddur. Əvvəllər Azərbaycanda təhsil almış Laos vətəndaşlarının təcrübəsi, yeni tələbə mübadiləsi imkanları və mədəni əlaqələrin inkişafı iki ölkə arasında münasibətlərin daha möhkəm əsaslar üzərində qurulmasına kömək edə bilər.
Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanatda səsləndirilən fikirlər Azərbaycan-Laos münasibətlərinin yalnız mövcud əlaqələrin qorunması ilə kifayətlənmədiyini, yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaradılmasına da yönəldiyini göstərir. Xüsusilə Laoslu tələbələrin Azərbaycanda təhsil alması ənənəsinin bərpası təklifi gələcəyə hesablanmış mühüm təşəbbüsdür. Bu təşəbbüsün həyata keçirilməsi gənclərin bilik və təcrübə qazanmasına, xalqlar arasında dostluğun möhkəmlənməsinə və iki ölkənin gələcək nəsilləri arasında daha sıx əlaqələrin formalaşmasına şərait yarada bilər.
Azərbaycanla Laos arasında humanitar münasibətlərin inkişafı üçün mövcud imkanlardan səmərəli istifadə edilməsi qarşıdakı dövrdə əsas vəzifələrdən biri olaraq qalır. Təhsil, elm və mədəniyyət sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi, gənclər arasında əlaqələrin gücləndirilməsi və qarşılıqlı təcrübə mübadiləsinin təşviqi iki ölkənin dostluq münasibətlərinə yeni məzmun qazandıra bilər. Bu əlaqələrin davamlı inkişafı isə siyasi dialoqla yanaşı, xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın və uzunmüddətli tərəfdaşlığın möhkəmlənməsinə xidmət edəcək.

Ramil Zeynalov,
Salyan rayon Kərimbəyli kənd tam orta ümumtəhsil məktəbin müəllimi, YAP fəalı