Azərbaycan Asiya ilə Avropa arasında əməkdaşlıq və bağlantıların inkişafına töhfə verir

Müasir dünyada dövlətlər arasında münasibətlərin möhkəmləndirilməsi yalnız ikitərəfli əlaqələrin inkişafı ilə deyil, həm də beynəlxalq və regional əməkdaşlıq platformalarında qarşılıqlı dəstəyin gücləndirilməsi ilə sıx bağlıdır. Parlamentlərarası diplomatiya, beynəlxalq hüquqa hörmət, sülh və təhlükəsizliyin qorunması, eləcə də ümumi problemlərin həlli istiqamətində birgə fəaliyyət dövlətlər arasında etimadın möhkəmlənməsində mühüm rol oynayır. Azərbaycan bu prinsiplərə əsaslanaraq müxtəlif regionların ölkələri ilə əməkdaşlığını genişləndirir, beynəlxalq platformalarda fəal iştirak edir və qarşılıqlı maraqlara uyğun təşəbbüslərin həyata keçirilməsinə çalışır. Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana səfəri zamanı müzakirə olunan məsələlər də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyevin mətbuata bəyanatında Azərbaycan ilə Kamboca arasında parlamentlərarası əlaqələrin inkişafına və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstəyə xüsusi diqqət yetirilib. Hər iki ölkədə parlamentlərarası dostluq qruplarının fəaliyyət göstərməsi qanunverici orqanlar arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsi üçün əlverişli imkanlar yaradır. Parlamentlərarası münasibətlər dövlətlərin siyasi dialoqunun davamlılığını təmin etməklə yanaşı, qarşılıqlı təcrübə mübadiləsinə, qanunvericilik sahəsində əməkdaşlığa və beynəlxalq məsələlərə dair mövqelərin yaxınlaşmasına da xidmət edir.
Azərbaycanın Kambocanın dəstəyi ilə ASEAN Parlamentlərarası Assambleyasında müşahidəçi statusu əldə etməsi isə xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Bu hadisə ölkəmizin Cənub-Şərqi Asiya ilə əlaqələrinin genişləndirilməsi, region dövlətləri ilə siyasi təmasların artırılması və Asiyada yeni əməkdaşlıq imkanlarının araşdırılması baxımından mühüm addımdır. Azərbaycan yalnız coğrafi baxımdan deyil, siyasi və iqtisadi maraqları etibarilə də müxtəlif regionları birləşdirən ölkə kimi çıxış edir. Avropa ilə Asiyanın qovşağında yerləşən ölkəmiz beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına, regionlar arasında qarşılıqlı əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə və bağlantı imkanlarının genişləndirilməsinə mühüm töhfə verir.
Cənub-Şərqi Asiya ilə münasibətlərin inkişafı Azərbaycanın xarici siyasətinin çoxşaxəli xarakterini nümayiş etdirir. Müxtəlif beynəlxalq platformalarda təmsilçilik imkanlarının genişləndirilməsi ölkəmizə yeni tərəfdaşlarla əlaqələr qurmaq, regional prosesləri daha yaxından izləmək və qarşılıqlı faydalı təşəbbüslərdə iştirak etmək imkanı verir. Bu baxımdan Kamboca ilə parlamentlərarası əməkdaşlıq Azərbaycan üçün yalnız ikitərəfli münasibətlərin bir istiqaməti deyil, həm də Asiya məkanında əlaqələrin dərinləşdirilməsinə xidmət edən mühüm vasitədir.
Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlığa yanaşmasında digər mühüm istiqamət qlobal və regional təhlükəsizlik məsələlərinə diqqət yetirilməsidir. Hun Manetin səfəri zamanı müzakirə olunan mina problemi bu baxımdan xüsusi aktuallıq daşıyır. Təəssüf ki, həm Azərbaycan, həm də Kamboca uzun illər ərzində minaların yaratdığı ağır nəticələrlə üzləşib. Bu problem insanların həyatına və sağlamlığına təhlükə yaratmaqla yanaşı, ərazilərin təhlükəsiz istifadəsinə, iqtisadi fəaliyyətin bərpasına və normal yaşayış şəraitinin formalaşmasına da ciddi maneələr törədir. Azərbaycan üçün mina təhlükəsi xüsusilə işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı prosesində mühüm problemlərdən biridir. Ermənistanın işğalı dövründə basdırılmış minalar azad edilmiş ərazilərdə bu gün də insan həyatı üçün təhlükə yaradır. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında qeyd olunduğu kimi, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə minaların partlaması nəticəsində 400-dən çox insan həlak olub və ya xəsarət alıb. Bu fakt mina probleminin miqyasını və onun aradan qaldırılmasının nə qədər vacib olduğunu aydın göstərir.
Mina təhlükəsinin aradan qaldırılması yalnız texniki məsələ deyil, eyni zamanda humanitar, sosial və iqtisadi əhəmiyyət daşıyan uzunmüddətli prosesdir. Ərazilərin minalardan təmizlənməsi insanların təhlükəsizliyinin təmin olunması, infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi, kənd təsərrüfatı fəaliyyətinin bərpası və yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması üçün zəruri şərtdir. Bu baxımdan mina probleminin həllində beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi, müvafiq təcrübələrin bölüşdürülməsi və mütəxəssislərin hazırlığı mühüm rol oynayır.
Azərbaycan və Kambocanın bu sahədə təcrübə mübadiləsi aparması, praktiki bilikləri bölüşməsi və birgə təlimlər təşkil etməsi qarşılıqlı faydalı nəticələr verə bilər. Uzun illər mina təhlükəsi ilə mübarizə aparmış ölkələrin təcrübələrinin öyrənilməsi müvafiq fəaliyyətin səmərəliliyinin artırılmasına kömək edə bilər. Bu əməkdaşlıq həm də mina probleminin beynəlxalq səviyyədə daha geniş diqqət mərkəzində saxlanılması və onun humanitar nəticələrinin aradan qaldırılması istiqamətində səylərin birləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Sülh və təhlükəsizlik məsələləri də Azərbaycan-Kamboca təmaslarında mühüm yer tutur. Hər iki ölkənin inkişafı üçün sabitliyin qorunması, dövlətlərin suverenliyinə hörmət edilməsi və beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərinə əməl olunması vacib şərtlərdir. Davamlı sülhün təmin edilməsi dövlətlərin müstəqil inkişafına, iqtisadi imkanlarından səmərəli istifadə etməsinə və xalqların rifahının yüksəldilməsinə şərait yaradır. Buna görə də beynəlxalq münasibətlərdə ərazi bütövlüyü və suverenlik prinsiplərinin ardıcıl müdafiəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan uzun illər davam etmiş işğaldan sonra öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa edib. Bu tarixi nəticə ölkəmizin qarşısında yeni inkişaf mərhələsi açıb. Hazırda işğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri həyata keçirilir, müasir infrastruktur yaradılır, yaşayış məntəqələri yenidən qurulur və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışı təmin olunur. “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində görülən işlər Azərbaycanın həmin ərazilərdə həyatın bərpasına və insanların təhlükəsiz yaşayışının təmin edilməsinə verdiyi önəmi göstərir.
Bu prosesin miqyası yalnız yeni yaşayış evlərinin tikintisi ilə ölçülmür. Məktəblərin, səhiyyə müəssisələrinin, yolların və digər sosial obyektlərin yaradılması, iqtisadi fəaliyyətin canlandırılması, məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsi azad edilmiş ərazilərin ölkənin ümumi inkişafına inteqrasiyasını sürətləndirir. Bununla yanaşı, minalardan təmizləmə işləri bərpa prosesinin ən vacib istiqamətlərindən biri olaraq qalır. Təhlükəsizliyin təmin olunması insanların doğma torpaqlarına qayıtması və orada normal həyat qurması üçün əsas şərtdir.
Azərbaycanın mövqeyi ondan ibarətdir ki, beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri bütün dövlətlər üçün eyni şəkildə tətbiq olunmalı, suverenlik və ərazi bütövlüyünə hörmət beynəlxalq münasibətlərin əsasını təşkil etməlidir. Beynəlxalq təşkilatların qərarlarına və beynəlxalq hüquqa sadiqlik dövlətlər arasında etimadın qorunması, münaqişələrin qarşısının alınması və uzunmüddətli sabitliyin təmin edilməsi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu prinsiplər müxtəlif regionlarda yerləşən dövlətlərin ortaq maraqlarını ifadə edir və onların əməkdaşlığının möhkəmlənməsinə zəmin yaradır.
Bir sözlə, Baş nazir Hun Manetin Azərbaycana səfəri iki ölkə arasında mövcud əlaqələrin müxtəlif sahələrdə inkişaf etdirilməsi üçün yeni imkanlar yaradıb. Parlamentlərarası diplomatiyadan regional bağlantılara, humanitar problemlərin həllindən beynəlxalq hüququn prinsiplərinin müdafiəsinə qədər geniş məsələlərin müzakirəsi Azərbaycan-Kamboca münasibətlərinin çoxşaxəli xarakterini göstərir. Azərbaycanın Asiya ilə Avropa arasında mühüm bağlantı mərkəzi kimi mövqeyini gücləndirməsi, eyni zamanda beynəlxalq əməkdaşlıq və təhlükəsizlik məsələlərində fəal iştirak etməsi ölkəmizin xarici siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri olaraq qalır.

Aygün Manafova,
Salyan şəhər 2 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbin direktor əvəzi, YAP fəalı