Cəbrayılın azad edilməsi Zəfər yolumuzun mühüm mərhələsi oldu

Otuz ildən artıq müddətdə işğal altında qalan torpaqlarımızın azad edilməsi Azərbaycan dövlətinin və xalqının qarşısında duran ən mühüm məsələlərdən biri olub. Azərbaycan uzun illər ərzində münaqişənin sülh yolu ilə həllinə üstünlük verib, danışıqlar prosesində ədalətli və beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqeyini ortaya qoyub. Lakin aparılan danışıqların nəticəsiz qalması, işğalın davam etdirilməsi və Ermənistanın yeni ərazilər ələ keçirmək cəhdləri Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmək üçün hərbi-siyasi imkanlarından istifadə etməsini zəruri etdi. Beləliklə, 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycanın öz torpaqlarını hərbi yolla azad etdiyi tarixi mərhələyə çevrildi. Bu Zəfər yolunda Cəbrayılın azad edilməsi isə mühüm əhəmiyyət daşıyan hadisələrdən biri oldu.
2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan əks-hücum əməliyyatlarının ilk günündə Cəbrayıl rayonunun Böyük Mərcanlı və Nüzgar kəndləri azad edildi. Azərbaycan Ordusunun uğurlu hərbi əməliyyatları oktyabrın ilk günlərində də davam etdirildi. Oktyabrın 3-də Mehdili, Çaxırlı, Aşağı Maralyan, Şəybəy və Quycaq kəndləri, oktyabrın 4-də isə Cəbrayıl şəhəri ilə yanaşı Karxulu, Şükürbəyli, Çərəkən, Daşkəsən, Horovlu, Mahmudlu, Cəfərabad, Yuxarı Maralyan və Dəjəl kəndləri işğaldan azad olundu. Sonrakı hərbi əməliyyatlar nəticəsində Cəbrayıl rayonunun ərazisində ümumilikdə 1 şəhər və 90 kənd azad edildi.
Cəbrayıl şəhərinin azad olunması 44 günlük Vətən müharibəsinin ilk günlərində əldə edilən mühüm hərbi uğurlardan biri idi. Azərbaycan Ordusu burada düşmənin bir neçə müdafiə xəttindən ibarət möhkəmləndirilmiş istehkamları ilə qarşılaşdı. Bu istehkamların yarılması və düşmənin müdafiəsinin dağıdılması hərbçilərimizdən böyük cəsarət, peşəkarlıq və fədakarlıq tələb edirdi. Cəbrayıl istiqamətində əldə olunan uğurlar Azərbaycan Ordusunun qarşısında yeni hərbi imkanlar açdı və sonrakı əməliyyatların daha geniş ərazilərdə aparılmasına şərait yaratdı.
Cəbrayılın azad edilməsinin mühüm cəhətlərindən biri də onun digər istiqamətlərdə hərbi əməliyyatların davam etdirilməsi üçün əlverişli imkan yaratması idi. Cəbrayılın azadlığından sonra Azərbaycan Ordusu Xocavənd rayonunun cənub kəndləri və strateji əhəmiyyətə malik Hadrut qəsəbəsi istiqamətində uğurlu əməliyyatlar keçirdi. Bu ərazilərdə əldə edilən nəticələr Zəngilan, Qubadlı və Laçın rayonlarının cənub hissəsinin azad edilməsinə gedən yolu açdı. Beləliklə, Cəbrayıl istiqamətində əldə olunan hərbi üstünlük Vətən müharibəsinin sonrakı gedişinə də ciddi təsir göstərən amillərdən birinə çevrildi.
Cəbrayılın azad olunması Azərbaycanın dövlət sərhədinin bərpası baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Rayonun azad edilməsi ilə Azərbaycan-İran dövlət sərhədinin mühüm hissəsində nəzarət təmin olundu. Bu hadisə həm hərbi, həm də siyasi baxımdan mühüm nəticələr doğurdu. Cəbrayılın azadlığı ilə Azərbaycanın tarixi torpaqlarında dövlət bayrağının yenidən dalğalanması üçün imkan yarandı. Bu baxımdan Xudafərin körpülərinin azad edilməsi xüsusi tarixi məna daşıyırdı. Cəbrayıl rayonu ərazisində yerləşən qədim Xudafərin körpülərinin düşməndən azad olunmasından sonra Azərbaycan bayrağının burada dalğalanması xalqımız üçün böyük mənəvi əhəmiyyət kəsb etdi. 2020-ci il oktyabrın 18-də Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin iştirakı ilə Xudafərin körpüsündə üçrəngli Azərbaycan bayrağının ucaldılması dövlətçilik tariximizin əlamətdar hadisələrindən biri oldu. Əsrlər boyu tarixi və mədəni irsimizin mühüm nümunələrindən olan Xudafərin üzərində dövlət bayrağımızın dalğalanması Azərbaycanın bu torpaqlara qayıdışının rəmzi kimi yadda qaldı.
Cəbrayıl uğrunda döyüşlərdə Azərbaycan hərbçiləri misilsiz qəhrəmanlıq və şücaət göstərdilər. Bu Qələbənin əldə olunmasında əsgər və zabitlərimizin döyüş əzmi, şəhidlərimizin fədakarlığı və qazilərimizin qəhrəmanlığı mühüm rol oynadı. Cəbrayıl rayonunun azad edilməsi uğrunda aparılmış döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək şəxsi igidlik və şücaət nümayiş etdirən Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 22 797 hərbi qulluqçusu “Cəbrayılın azad olunmasına görə” medalı ilə təltif edildi. Bu medal Cəbrayıl uğrunda döyüşən hərbçilərimizin xidmətlərinin dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilməsinin ifadəsidir.
Cəbrayıl şəhərinin azad edilməsi xəbəri 2020-ci il oktyabrın 4-də Prezident İlham Əliyevin xalqa müraciətində elan edildi. Dövlət başçısı müraciətində Cəbrayıl şəhərinin azad olunması münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik etdi. Həmin gün Cəbrayıl şəhərinin azad edilməsi ilə bağlı xəbərin bütün ölkədə böyük sevinc və qürur hissi ilə qarşılanması Vətən müharibəsinin gedişində xalqımızın Zəfərə olan inamını daha da artırdı.
Cəbrayılın azad edilməsi ilə bağlı tarixi günün əhəmiyyəti sonrakı illərdə də dövlət səviyyəsində qorunub saxlanıldı. Prezident İlham Əliyevin 2023-cü il 31 iyul tarixli Sərəncamı ilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə şəhər günlərinin qeyd edilməsi təsis edildi. Həmin Sərəncama əsasən, 4 oktyabr Cəbrayıl şəhəri günü kimi müəyyənləşdirildi. Bununla da Cəbrayılın azad edildiyi gün ölkəmizin rəsmi Zəfər təqviminə daxil edildi və bu əlamətdar tarixin gələcək nəsillərə çatdırılması üçün mühüm hüquqi əsas yaradıldı.
Bu gün Cəbrayıl adı Azərbaycan xalqının yaddaşında yalnız azad edilən şəhər kimi deyil, Vətən müharibəsinin gedişində mühüm dönüş yaradan, qəhrəmanlığın və dövlət qətiyyətinin nümayiş olunduğu ünvanlardan biri kimi yaşayır. 4 Oktyabr – Cəbrayıl Şəhəri Günü isə 2020-ci ildə əldə edilən tarixi Qələbənin xatırlanması ilə yanaşı, şəhid və qazilərimizin Vətən qarşısındakı xidmətlərinə ehtiramın ifadəsidir. Cəbrayılın azadlığı ilə başlayan yeni tarix bu gün şəhərin yenidən qurulması, müasir infrastrukturun yaradılması və sakinlərin doğma yurda qayıdışı ilə davam edir. Cəbrayılın adı bundan sonra Azərbaycanın Böyük Qayıdış və quruculuq salnaməsində də özünəməxsus yer tutacaq.

Rəşad Kərimov,
Salyan Rayon İcra Hakimiyyətinin müharibə iştirakçıları və şəhid ailələri ilə işin təşkili sektorunun müdiri, Vətən müharibəsi iştirakçısı, YAP fəalı