301 milyon manatlıq Vejnəli izi: Qarabağın sərvətləri necə talan edildi?

"Prezident İlham Əliyevin dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına həsr olunmuş müşavirədə səsləndirdiyi fikirlər bir daha işğal dövründə Azərbaycanın təbii sərvətlərinin üzləşdiyi talanın miqyasını gündəmə gətirdi. Dövlət başçımız çıxışında Ermənistanın 30 ilə yaxın davam edən işğal siyasəti nəticəsində şəhər və kəndlərimizin dağıdılmasını, tarixi-mədəni irsimizin məhv edilməsini, meşələrimizin, su ehtiyatlarımızın və qiymətli yeraltı sərvətlərimizin qanunsuz istismarını xüsusilə olaraq önə çəkdi".

Bu fikirləri Musavat.com-a Milli Məclisin deputatı Günay Ağamalı deyib.

Onun sözlərinə görə, işğal illərində qızıl, mis və digər qiymətli metal yataqlarının qanunsuz istismarı ilə bağlı Azərbaycan tərəfindən illər ərzində müxtəlif faktlar sənədləşdirilib:

"İşğal dövründə təbii sərvətlərimizin qanunsuz istismarında xarici şirkətlərin iştirakına dair faktlar da mövcuddur. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin materiallarında "Base Metals", "Vallex Group" və digər şirkətlərin adı işğal edilmiş ərazilərdə qanunsuz iqtisadi fəaliyyətlə bağlı qeyd olunub. Vejnəli qızıl yatağı bunun konkret nümunələrindən biridir. Azərbaycan Baş Prokurorluğunun açıqladığı məlumata əsasən, istintaq çərçivəsində "Base Metals" QSC-nin 2009–2017-ci illərdə Vejnəli kəndində əlvan metal yataqlarının qanunsuz istismarı nəticəsində 301 milyon 918 min manat qanunsuz gəlir əldə etdiyi müəyyənləşdirilib. Həmin iş üzrə Vartan Sirmakes, Valeriy Mejlumyan və Artur Mkrtumyan təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb olunaraq barələrində beynəlxalq axtarış elan edilib. Bütün bunlar işğalın Azərbaycana vurduğu zərərin yalnız hərbi və siyasi deyil, o cümlədən ciddi iqtisadi və ekoloji fəsadlarının olduğunu göstərir".

Parlamentari onu da qeyd edib ki, meşələrin qırılması, təbii ehtiyatların qanunsuz istismarı, su hövzələrinin çirkləndirilməsi və biomüxtəlifliyə vurulan zərər Azərbaycan tərəfindən beynəlxalq müstəvidə də qaldırılıb:

"Azərbaycan 2023-cü ildə Bern Konvensiyası çərçivəsində Ermənistan əleyhinə dövlətlərarası arbitraj prosesinə başlayıb və bu prosesdə ekoloji dağıntılarla bağlı kompensasiya tələbi də irəli sürülüb. Bu baxımdan işğal dövründə Azərbaycana vurulmuş ekoloji və iqtisadi zərərin sənədləşdirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Faktların, ekspert rəylərinin, peyk görüntülərinin, geoloji məlumatların və iqtisadi hesablamaların sistemli şəkildə toplanması Azərbaycanın beynəlxalq hüquqi müstəvidə irəli sürdüyü mövqenin əsaslandırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan enerji resurslarının qanunsuz istismarı ilə bağlı Ermənistanın məsuliyyəti məsələsini Enerji Xartiyası Müqaviləsi çərçivəsində beynəlxalq hüquqi müstəviyə çıxarıb. Günümüzdə reallıq başqadır. Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa edib, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun təbii sərvətləri üzərində dövlətimizin nəzarəti təmin olunub. Vaxtilə qanunsuz istismara məruz qalan həmin resursların bundan sonra ölkəmizin iqtisadi inkişafına, regionlarda məşğulluğun artırılmasına və yeni sənaye sahələrinin yaradılmasına yönəldilməsi qarşıya qoyulan əsas məqsədlərdəndir. Başlıca hədəf təbii sərvətlərin hasilatı, onların ölkə daxilində emalını genişləndirmək, hazır məhsul istehsalını artırmaq və bu sahədə tam istehsal prosesini formalaşdırmaqdır. Sözügedən yanaşma təbii sərvətlərimizin xammal şəklində ixracından daha yüksək iqtisadi səmərə əldə etməyə, qeyri-neft sənayesinin potensialını və ölkəmizin ixrac imkanlarını genişləndirməyə şərait yaradır. Prezident İlham Əliyevin müəyyən etdiyi strateji yanaşmanın əsasında Azərbaycanın təbii sərvətlərindən səmərəli istifadə edərək qeyri-neft sənayesinin və ixrac potensialının daha da gücləndirilməsi dayanır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun zəngin mineral ehtiyatlarının milli iqtisadi dövriyyəyə daxil edilməsi həmin ərazilərin dirçəlişinin iqtisadi əsaslarını möhkəmləndirir".

Günay Ağamalı yekun olaraq bildirib:

"Qarşımızda iki tamamilə fərqli mənzərə dayanır. İşğal dövründə talan edilən, qanunsuz istismar olunan təbii sərvətlər və bu gün suveren Azərbaycanın öz sərvətlərini milli maraqlarına, iqtisadi inkişafına və vətəndaşlarının rifahına yönəltməsi. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasət Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyini daha da gücləndirir, qeyri-neft sektorunun inkişafını sürətləndirir və təbii sərvətlərimizin ölkəmizin iqtisadi inkişafının mühüm mənbələrindən birinə çevrilməsi üçün geniş imkanlar yaradır".