TDT çərçivəsində Azərbaycan–Qazaxıstan əməkdaşlığı yeni imkanlar yaradır

Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əlaqələrin son illərdə daha da genişlənməsi üzv ölkələr arasında qarşılıqlı münasibətlərin müxtəlif sahələri əhatə etməsinə imkan yaradıb. Siyasi, iqtisadi, humanitar və təhlükəsizlik məsələləri ilə yanaşı, dövlətlər arasında birbaşa əlaqələrin möhkəmləndirilməsi də bu əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilib. Bakıda keçirilən son görüşlər bunun növbəti nümunəsidir.
Sentyabrın 17-də Prezident İlham Əliyev Türk Dövlətləri Təşkilatının Baş katibi Kubanıçbek Ömüralıyevi, Türkiyə Respublikasının Milli Təhlükəsizlik Şurasının baş katibi Okay Memişi, Özbəkistan Respublikasının Prezidenti yanında Təhlükəsizlik Şurasının katibi Viktor Mahmudovu, Qırğız Respublikası Təhlükəsizlik Şurasının katibi Adilet Orozbekovu, Qazaxıstan Respublikasının Təhlükəsizlik Şurası sədrinin müavini Aida Balayevanı və Şimali Kipr Türk Respublikası Baş nazirinin müşaviri Mehmet Ağanı qəbul edib. Görüşdə TDT məkanında təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın daha da gücləndirilməsi, mövcud çağırışlar və qarşılıqlı fəaliyyət imkanları barədə fikir mübadiləsi aparılıb. Bu görüşün keçirilməsi təsadüfi deyil. Dünyada təhlükəsizlik məsələlərinin daha mürəkkəb xarakter aldığı bir dövrdə dövlətlər arasında təcrübə və məlumat mübadiləsinin genişləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyev də çıxışında vurğulayıb ki, ətrafımızda gedən müharibələr və münaqişələr regional təhlükəsizlik məsələlərinə xüsusi diqqət yetirməyi tələb edir. Belə bir şəraitdə Türk dövlətləri arasında əlaqələrin daha sıx qurulması ümumi sabitlik baxımından mühüm amildir.
Azərbaycanın TDT-yə üzv dövlətlərlə münasibətlərinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri isə təhlükəsizlik sahəsi ilə yanaşı, ikitərəfli əlaqələrin də yüksək səviyyədə olmasıdır. Prezident İlham Əliyev çıxışında Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistanla müttəfiqlik haqqında müqavilə və bəyannamələrin imzalandığını diqqətə çatdırıb. Bu sənədlər dövlətlər arasında münasibətlərin yalnız ayrı-ayrı sahələr üzrə deyil, daha geniş və uzunmüddətli əməkdaşlıq əsasında inkişaf etdiyini göstərir. Bu münasibətlər sırasında Azərbaycan-Qazaxıstan əlaqələrinin özünəməxsus yeri var. İki ölkəni yalnız siyasi və iqtisadi maraqlar deyil, həm də tarixi, mədəni və mənəvi yaxınlıq birləşdirir. Azərbaycan və Qazaxıstan xalqları arasında dostluq və qardaşlıq münasibətləri uzun illər ərzində formalaşıb və bu gün dövlətlərarası əlaqələrin inkişafı ilə daha da möhkəmlənir.
Qazaxıstanın Azərbaycan üçün xüsusi əhəmiyyəti qarşılıqlı səfərlərdə, imzalanan sənədlərdə və həyata keçirilən birgə layihələrdə özünü göstərir. Prezident İlham Əliyev çıxışında Qazaxıstanla münasibətləri strateji, müttəfiqlik və qardaşlıq xarakterli əlaqələr kimi qiymətləndirib. Qazaxıstan nümayəndəsi Aida Balayeva da iki ölkə arasında dostluq və qardaşlıq bağlarının möhkəmləndirilməsində Prezident İlham Əliyevin şəxsi diqqətini xüsusi qeyd edib.
Azərbaycan-Qazaxıstan əməkdaşlığının mühüm istiqamətlərindən biri iqtisadi əlaqələrdir. İki ölkə arasında ticarət və investisiya imkanlarının genişləndirilməsi ilə yanaşı, nəqliyyat və kommunikasiya sahəsində də mühüm layihələr həyata keçirilir. Xüsusilə Trans-Xəzər marşrutunun inkişafı hər iki ölkənin regional imkanlarını artırır. Qazaxıstan nümayəndəsinin çıxışında da Orta Dəhlizin inkişafında Azərbaycanın rolunun xüsusi əhəmiyyət daşıdığı vurğulanıb.
Bu əməkdaşlığın daha bir mühüm istiqaməti müasir texnologiyalar və kommunikasiya sahəsidir. Xəzər dənizinin dibi ilə optik-lif rabitəsinin yaradılmasını nəzərdə tutan layihə iki ölkə arasında əlaqələrin yeni istiqamətlərdə də inkişaf etdiyini göstərir. Belə layihələr təkcə Azərbaycan və Qazaxıstan üçün deyil, bütövlükdə Türk Dövlətləri Təşkilatı məkanında əlaqələrin genişlənməsi üçün yeni imkanlar yaradır.
Azərbaycan-Qazaxıstan münasibətlərində humanitar əməkdaşlıq da xüsusi yer tutur. Qarabağın bərpası prosesində Qazaxıstanın göstərdiyi dəstək bunun diqqət çəkən nümunələrindəndir. Qazaxıstanın Qarabağda Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzinin yaradılmasına töhfə verməsi iki qardaş xalq arasındakı münasibətlərin yalnız dövlətlər səviyyəsində deyil, insanlar arasında da özünü göstərdiyini nümayiş etdirir. Prezident İlham Əliyev bu dəstəyə görə Qazaxıstan tərəfinə xüsusi təşəkkürünü bildirib.
Azərbaycan və Qazaxıstan arasında əlaqələrin inkişafında dövlət başçıları arasındakı qarşılıqlı etimad da mühüm rol oynayır. Prezident İlham Əliyevin Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevlə mütəmadi görüşləri, qarşılıqlı səfərlər və əldə olunan razılaşmalar münasibətlərin ardıcıl şəkildə inkişaf etdiyini göstərir. Bu siyasi dialoq müxtəlif sahələrdə yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaranmasına şərait yaradır.
İki ölkənin əməkdaşlığı həm də Türk Dövlətləri Təşkilatının ümumi gücünə təsir edən amillərdən biridir. Azərbaycan və Qazaxıstanın nəqliyyat, enerji, ticarət, investisiya və humanitar sahələrdə birgə fəaliyyəti TDT daxilində əlaqələrin daha da genişlənməsinə xidmət edir. Xəzər dənizi üzərindən qurulan bağlantılar isə Mərkəzi Asiya ilə Azərbaycan və daha sonra Avropa arasında əlaqələrin inkişafı baxımından mühüm imkanlar açır.
Prezident İlham Əliyevin görüşdə səsləndirdiyi “Biz bundan sonra da fəal qarşılıqlı fəaliyyət göstərəcək, Qazaxıstan və Azərbaycan xalqlarının rifahı naminə çalışacağıq” fikri də iki ölkə arasındakı münasibətlərin əsas istiqamətini aydın ifadə edir. Burada söhbət yalnız dövlətlərarası əlaqələrin inkişafından getmir. Əsas məqsəd qurulan əməkdaşlığın insanların həyatına, ölkələrin iqtisadi inkişafına və xalqların rifahına müsbət təsir göstərməsidir. Azərbaycan və Qazaxıstanın qarşısında bu istiqamətdə yeni imkanlar açılır. Mövcud siyasi etimad, iqtisadi maraqların uyğunluğu, nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı və xalqlar arasındakı qardaşlıq münasibətləri əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi üçün möhkəm zəmin yaradır. Hər iki ölkənin TDT çərçivəsində fəal iştirakı isə bu əlaqələrin daha geniş müstəvidə inkişafına imkan verir.
Bu baxımdan Azərbaycan-Qazaxıstan münasibətləri yalnız iki dövlətin uğurlu əməkdaşlıq nümunəsi deyil, həm də Türk dünyasında birlik və qarşılıqlı dəstəyin möhkəmlənməsinə xidmət edən mühüm əlaqələrdir. Qarşıdakı dövrdə də əsas məqsəd əldə olunan nəticələri qorumaq, yeni layihələr həyata keçirmək və iki qardaş xalq arasında münasibətləri daha da möhkəmləndirməkdir. Çünki möhkəm siyasi etimad və qarşılıqlı əməkdaşlıq ilk növbədə xalqların rifahına xidmət etdikdə öz həqiqi dəyərini göstərir.

Cəmalə Həsənova,
Salyan rayon Qarabağlı kənd 2 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbin müəllimi, YAP fəalı