Suverenliyimiz milli iradəmizin təntənəsidir

Hər bir xalq üçün öz taleyini müəyyən etmək, müstəqil dövlət qurmaq və onun gələcəyini sərbəst şəkildə müəyyənləşdirmək ən böyük tarixi nailiyyətlərdəndir. Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixi də bu baxımdan mürəkkəb sınaqlarla zəngindir. Dövlət müstəqilliyimizin bərpasından sonra qarşıda dayanan ən mühüm vəzifələrdən biri ölkənin ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi idi. 1990-cı illərin əvvəllərində Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazisinin bir hissəsi işğal olundu, yaşayış məntəqələri dağıdıldı, yüz minlərlə soydaşımız doğma yurdlarından didərgin düşdü. 
1993-cü ildən etibarən Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi, iqtisadi potensialın artırılması və ordu quruculuğuna xüsusi diqqət yetirilməsi sonrakı mərhələdə qarşıya qoyulan milli məqsədlərin reallaşdırılması üçün mühüm zəmin yaratdı. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə bu istiqamətdə həyata keçirilən ardıcıl siyasət nəticəsində Azərbaycanın müdafiə imkanları əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirildi və ölkə işğal faktının aradan qaldırılması üçün lazımi siyasi, iqtisadi və hərbi potensiala malik oldu.
2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi bu tarixi mübarizənin həlledici mərhələsinə çevrildi. 44 gün davam edən müharibə nəticəsində Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı rayonlarının əhəmiyyətli hissəsi, Hadrut qəsəbəsi və digər yaşayış məntəqələri işğaldan azad edildi. Noyabrın 8-də Şuşanın azad olunması müharibənin gedişində mühüm dönüş yaratdı. Noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli Bəyanatla Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonlarının Azərbaycana qaytarılması təmin edildi. Beləliklə, 30 ilə yaxın davam edən işğala böyük ölçüdə son qoyuldu. 
Lakin 2020-ci ilin Zəfərindən sonra qarşıda dövlətçilik baxımından daha bir mühüm məsələ dayanırdı. Qarabağ iqtisadi rayonunda Azərbaycan dövlətinin konstitusion quruluşuna və təhlükəsizliyinə təhdid yaradan qanunsuz silahlı birləşmələrin mövcudluğu aradan qaldırılmalı, ölkənin bütün ərazisində dövlət hakimiyyətinin tam təmin olunması həyata keçirilməli idi. 2023-cü il sentyabrın 19-da Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi lokal xarakterli antiterror tədbirləri məhz bu mərhələnin başlanğıcı oldu. Sentyabrın 20-də tədbirlər dayandırıldı və bununla Qarabağda qanunsuz silahlı birləşmələrin fəaliyyətinə son qoyuldu. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi məlumatında da qeyd edildiyi kimi, bu prosesin ardınca Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələrinin Qarabağdan çıxarılması, qanunsuz silahlı dəstələrin silahı yerə qoyması və tərk-silah edilməsi ilə bağlı razılaşma əldə olundu. 
20 Sentyabr 2023-cü il məhz bu baxımdan Azərbaycan tarixində xüsusi yer tutur. 2020-ci ildə ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində həlledici nəticələr əldə edilmişdisə, 2023-cü il sentyabrın 20-də ölkənin bütün ərazisində dövlət suverenliyinin tam bərpası təmin edildi. Prezident İlham Əliyev də 2023-cü ilin noyabrında Xankəndidə keçirilən hərbi paradda bu iki tarixi mərhələni bir-birini tamamlayan hadisələr kimi xarakterizə edərək, 20 sentyabrda dövlət suverenliyinin tam bərpa edildiyini bildirmişdi. 
Bu tarixi hadisədən bir il sonra, 19 sentyabr 2024-cü ildə Prezident İlham Əliyev tərəfindən “Azərbaycan Respublikasında Dövlət Suverenliyi Gününün təsis edilməsi haqqında” Sərəncam imzalandı. Sərəncama əsasən, hər il sentyabrın 20-si Azərbaycanda Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd olunur. Sənəddə bu qərarın əsasını 2023-cü il sentyabrın 20-də Azərbaycanın bütün ərazisində qanunun aliliyinin təmin olunması və dövlət suverenliyinin bərpa edilməsi təşkil edir. Dövlət Suverenliyi Gününün təsis edilməsi 20 Sentyabrın milli yaddaşımızdakı yerini daha da möhkəmləndirdi. Bu tarix artıq yalnız 2023-cü ilin sentyabrında baş vermiş hadisələrin xatırlanması deyil, Azərbaycan dövlətinin bütün ərazisində öz konstitusion hüquqlarını və dövlət hakimiyyətini təmin etməsinin rəmzi kimi qeyd olunur.
20 Sentyabrın tariximizdəki əhəmiyyətini müəyyən edən başqa bir məqam da milli iradə ilə dövlət siyasətinin eyni istiqamətdə birləşməsidir. 30 ilə yaxın davam edən işğal dövründə Azərbaycan xalqı öz torpaqlarına qayıdacağına inamını qorudu. 2020-ci ildə bu inam hərbi Zəfərlə, 2023-cü ildə isə Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin təmin olunması ilə yeni məzmun qazandı. Bu nəticənin arxasında şəhidlərimizin qəhrəmanlığı, qazilərimizin fədakarlığı, Azərbaycan Ordusunun döyüş qabiliyyəti və dövlətin uzunmüddətli hazırlıq siyasəti dayanır.
Bu gün 20 Sentyabr – Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan xalqının keçdiyi mürəkkəb yolun mühüm nəticələrindən birini ifadə edir. Müstəqilliyin bərpasından ərazi bütövlüyünün uğrunda mübarizəyə, 2020-ci ilin Zəfərindən 2023-cü ilin sentyabr hadisələrinə qədər uzanan bu yol dövlətçiliyin yalnız siyasi sənədlərlə deyil, konkret tarixi hadisələr və real nəticələrlə möhkəmləndiyini göstərir. Dövlət Suverenliyi Gününün təsis edilməsi isə həmin tarixi yolun mühüm mərhələsinin milli təqvimdə öz layiqli yerini tutması deməkdir.
Azərbaycan xalqı bu gün öz dövlətinin bütün ərazisində suveren hüquqlarını həyata keçirir. Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda aparılan quruculuq işləri, insanların öz doğma torpaqlarına qayıtması və burada yeni həyatın qurulması artıq əldə edilmiş tarixi nəticələrin davamıdır. Buna görə 20 Sentyabr həm qazanılmış Zəfərlərin yadda saxlanıldığı, həm də müstəqil Azərbaycanın gələcək inkişafının dövlət suverenliyi üzərində qurulduğunu ifadə edən əlamətdar gündür.

Xeyrulla Hüseynov,
Salyan şəhər 6 saylı tam orta ümumtəhsil məktəbin hərbi rəhbəri, ehtiyatda olan polkovnik-leytenant, Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, YAP fəalı