Həmrəylik və sülh naminə atılan addımlar yeni imkanlar yaradır

Müasir dünyada sülhün, qarşılıqlı anlaşmanın və humanist dəyərlərin möhkəmləndirilməsi müxtəlif xalqlar və dini icmalar arasında dialoqun genişləndirilməsini zəruri edir. Bu baxımdan dini liderlərin, alimlərin və ictimai xadimlərin bir araya gəldiyi beynəlxalq platformalar yalnız fikir mübadiləsi üçün deyil, həm də həmrəyliyin və qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Sentyabrın 15-də Bakıda keçirilən beynəlxalq tədbirlərin iştirakçılarının - Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Müsəlman Dini İdarə Rəhbərləri Şurasının üzvlərindən və müşahidəçilərindən, Yəhya Bakuvi Beynəlxalq Konfransının həmtəşkilatçılarından və Qafqaz Xalqları Ali Dini Şurasının üzvlərindən ibarət nümayəndə heyətinin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən qəbul edilməsi də bu baxımdan diqqət çəkən hadisələrdən biri olub. 
Bu qəbulun xüsusi əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, burada müxtəlif istiqamətlər üzrə fəaliyyət göstərən dini və elmi qurumların nümayəndələri bir araya gəlib. TDT-nin Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının 7-ci toplantısı türk dövlətləri arasında dini-mənəvi əlaqələrin inkişafı, ortaq dəyərlərin qorunması və təcrübə mübadiləsi baxımından mühüm platforma kimi çıxış edir. Yəhya Bakuvi Beynəlxalq Konfransı isə Azərbaycan tarixində mühüm iz qoymuş böyük mütəfəkkirin irsinin öyrənilməsi ilə yanaşı, elm, mədəniyyət və dini düşüncə sahəsində əlaqələrin genişləndirilməsinə xidmət edir.
Bakının belə tədbirlərə ev sahibliyi etməsi Azərbaycanın müxtəlif dini və mədəni çevrələr arasında dialoqa verdiyi önəmi də göstərir. Xüsusilə Yəhya Bakuvi irsi üzərindən aparılan müzakirələrdə mənəvi dəyərlər, mötədillik, qarşılıqlı hörmət və insanlar arasında anlaşma kimi məsələlərin ön plana çıxması təsadüfi deyil. Bu dəyərlər bu gün də müxtəlif cəmiyyətlər arasında etimadın möhkəmləndirilməsi üçün mühüm əsaslardan biri hesab olunur.
Azərbaycanın İslam həmrəyliyinə münasibəti isə yalnız beynəlxalq tədbirlərin təşkili ilə məhdudlaşmır. Ölkənin bu istiqamətdə müxtəlif təşəbbüsləri və praktiki addımları İslam dünyasında əməkdaşlığın və qarşılıqlı əlaqələrin inkişafına yönəlib. Prezident İlham Əliyevin qəbul zamanı səsləndirdiyi fikirlərdən biri də bu yanaşmanı aydın ifadə edir: “İslam həmrəyliyini əməli-praktiki addımlarla, öz işimizlə gücləndirmək”. Bu yanaşma həm dini liderlərlə əməkdaşlıqda, həm də müxtəlif beynəlxalq platformalarda Azərbaycanın mövqeyində öz əksini tapır.
Həmrəylik anlayışı yalnız dini müstəvidə deyil, daha geniş mənada xalqların sülh və qarşılıqlı etimad şəraitində yaşamasını nəzərdə tutur. Azərbaycan son illərdə regional sülhün və sabitliyin təmin olunması istiqamətində mövqeyini ardıcıl şəkildə ifadə edib. Prezident İlham Əliyev qəbul zamanı Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması ilə bağlı aparılan danışıqlara da toxunaraq, uzun müddət davam edən danışıqların nəticəsiz qalması barədə Azərbaycanın mövqeyini diqqətə çatdırıb. Bu məsələ ilə bağlı qiymətləndirmələr Azərbaycan tərəfinin mövqeyi kimi təqdim olunur. 
Sülh və həmrəylik üçün beynəlxalq əməkdaşlıqla yanaşı, xalqların öz daxilində birlik və qarşılıqlı etimad da mühüm amildir. Azərbaycan xalqının tarixi sınaqlar qarşısında nümayiş etdirdiyi birlik ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası ilə nəticələnən prosesdə mühüm rol oynayıb. Dövlət başçısının sözləri ilə desək, “Bizim birliyimiz hər birimizi gücləndirəcək”. Bu fikir həm milli birlik, həm də dövlətlər və xalqlar arasında qarşılıqlı əməkdaşlığın əhəmiyyətini ifadə edən ümumi yanaşma kimi diqqət çəkir.
Dini liderlərin və alimlərin bu proseslərdə rolu da xüsusi qeyd olunmalıdır. Onların çıxışları və təşəbbüsləri cəmiyyətlər arasında qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsinə, dini dəyərlərin sülh və humanizm prinsipləri ilə əlaqələndirilməsinə imkan yaradır. Məhz bu baxımdan Bakıda keçirilən toplantı və konfrans yalnız konkret tədbirlər kimi deyil, daha geniş dialoq mühitinin formalaşdırılması baxımından qiymətləndirilə bilər.
Bu istiqamətdə diqqət çəkən digər məqam Prezident İlham Əliyevin 2026-cı il üzrə “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı”na layiq görülməsi ilə bağlıdır. Sentyabrın 14-də Müsəlman Ağsaqqalları Şurasının baş katibi Məhəmməd Əbdülsalam tərəfindən mükafatın sertifikatı dövlət başçısına təqdim edilib. Mükafatın Prezident İlham Əliyevə təqdim olunması Azərbaycan dövlətinin sülh, qarşılıqlı anlaşma və insan qardaşlığı prinsiplərinin təşviqi istiqamətində həyata keçirdiyi fəaliyyətə beynəlxalq səviyyədə verilən qiymət kimi diqqət çəkir. Xüsusilə Azərbaycanla Ermənistan arasında sülhün əldə olunması istiqamətində göstərilən səylərin mükafatın əsaslandırılmasında qeyd edilməsi Prezident İlham Əliyevin regional sülh gündəliyinə verdiyi önəmi göstərən mühüm məqamlardandır. Bu baxımdan “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı” yalnız konkret bir təşəbbüsə verilən mükafat deyil, sülh və əməkdaşlığın təşviqinə yönəlmiş fəaliyyətin beynəlxalq müstəvidə tanınmasını ifadə edən bir hadisə kimi də qiymətləndirilə bilər.
Mükafatın 500 min ABŞ dolları məbləğində maliyyə hissəsinin Prezident İlham Əliyevin qərarı ilə Qarabağ Dirçəliş Fonduna yönəldilməsi isə bu hadisəyə daha bir mühüm məzmun qazandırır. Beləliklə, sülh və insan qardaşlığı ideyaları ilə bağlı təqdim olunan mükafatın maliyyə hissəsi Qarabağda bərpa və quruculuq işlərinə yönəldilərək insanların təhlükəsiz və firavan yaşayışının təmin olunmasına xidmət edən layihələrə töhfə verir. Bu qərar sülh, humanizm və həmrəylik kimi dəyərlərin yalnız beynəlxalq müstəvidə ifadə olunması ilə kifayətlənməyərək konkret humanitar və quruculuq təşəbbüsləri ilə tamamlandığını göstərir.

Hüseyn Kərimov,
Salyan RİH başçısının Varlı kənd inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəsi, YAP fəalı