Səmil Şahlar oğlu yazır:Qərbi Azərbaycanın silinməyən izi: Tarixə müdaxilə etmək mümkün deyil
Qərbi Azərbaycanda Azərbaycan xalqının əsrlər boyu formalaşdırdığı tarixi-mədəni irsin izlərinin silinməsi ciddi narahatlıq doğuran məsələlərdəndir. Azərbaycan xalqının bu coğrafiyada mövcudluğunu təsdiqləyən məscidlər, qəbiristanlıqlar, yaşayış məskənləri, tarixi tikililər, toponimlər və digər maddi-mədəni irs nümunələri təkcə daş və divarlardan ibarət deyil. Onlar xalqımızın tarixi yaddaşının, milli kimliyinin və bu torpaqlarla bağlı çoxəsrlik bağlarının canlı şahidləridir.
Ermənistan ərazisində Azərbaycan xalqına məxsus mədəni irsin dağıdılması, dəyişdirilməsi və tarixi xüsusiyyətlərinin aradan qaldırılması ilə bağlı Azərbaycan tərəfi beynəlxalq təşkilatlara dəfələrlə məlumat təqdim edib. Rəsmi sənədlərdə İrəvandakı Dəmirbulaq və Göy məscidləri, eləcə də müxtəlif bölgələrdə Azərbaycan izlərini daşıyan məscid və qəbiristanlıqların taleyi ilə bağlı faktlar əks olunub.
Məsələ yalnız ayrı-ayrı abidələrin sıradan çıxarılması ilə məhdudlaşmır. Tarixi toponimlərin dəyişdirilməsi, Azərbaycan irsi ilə bağlı izlərin aradan qaldırılması və mövcud abidələrin ilkin xüsusiyyətlərinin dəyişdirilməsi bütövlükdə tarixi yaddaşa təsir edən proses kimi qiymətləndirilir. Azərbaycan tərəfi bu halların beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən sənədləşdirilməsinin və araşdırılmasının vacibliyini dəfələrlə vurğulayıb.
Bir xalqın tarixini onun abidələrini dağıtmaqla, məscidlərini susdurmaqla, qəbiristanlıqlarını yox etməklə və qədim toponimlərini dəyişdirməklə silmək mümkün deyil. Çünki tarix yalnız daşlarda yazılmır. Tarix xalqın yaddaşında, arxiv sənədlərində, qədim xəritələrdə, ədəbi mənbələrdə, fotoşəkillərdə və nəsildən-nəslə ötürülən xatirələrdə yaşayır.
Qərbi Azərbaycanın izi silinmir — sadəcə onun qorunmasına və gələcək nəsillərə çatdırılmasına daha böyük məsuliyyət yaranır.
Bu gün qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri Azərbaycan xalqının Qərbi Azərbaycandakı tarixi-mədəni irsinin sistemli şəkildə araşdırılması, sənədləşdirilməsi, beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması və gələcək nəsillər üçün qorunmasıdır.
Çünki abidəni dağıtmaq olar, amma tarixi həqiqəti dağıtmaq olmaz.
Qərbi Azərbaycan bizim milli yaddaşımızın mühüm səhifələrindən biridir. Bu yaddaş yaşamalı, öyrənilməli və gələcək nəsillərə olduğu kimi çatdırılmalıdır.
Tarix susmur. Sənədlər danışır. Yaddaş isə heç vaxt silinmir.
Səmil Şahlar oğlu Ana Vətən Partiyasının Salyan Rayon Gənclər təşkilatının sədri