Yeni Nəqliyyat və Enerji Xəritəsinin Mühüm Qovşağı-Naxçıvan 

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cənab İlham Əliyevin 11 avqust 2026-cı ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasına növbəti səfəri qədim diyarın həyatında baş verən mühüm proseslərin, həyata keçirilən genişmiqyaslı layihələrin və qarşıdakı dövr üçün müəyyənləşdirilən strateji hədəflərin təqdimatı ilə yadda qaldı. Prezidentin səfər zamanı iştirak etdiyi tədbirlər, Naxçıvanda müxtəlif sahələr üzrə görülən işlərlə tanış olması və Azərbaycan Televiziyasına verdiyi müsahibə bir daha göstərdi ki, Naxçıvanın inkişafı Azərbaycan dövlətinin diqqət mərkəzində olan prioritet istiqamətlərdən biridir.
Dövlət başçısının mesajlarından aydın görünür ki, qarşıdakı dövrdə Naxçıvanın həm ölkə daxilində, həm də bütövlükdə regionda rolu əhəmiyyətli dərəcədə artacaq. Naxçıvanın coğrafi mövqeyi uzun illər müəyyən məhdudiyyətlər yaratsa da, bu gün həmin mövqe böyük strateji üstünlüyə çevrilməkdədir. Azərbaycan, Türkiyə, Cənubi Qafqaz və daha geniş mənada Mərkəzi Asiya–Avropa xəttinin kəsişməsində yerləşən Naxçıvan yeni nəqliyyat və enerji xəritəsinin mühüm qovşaqlarından biri olmaq potensialına malikdir.
Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində diqqət çəkən mühüm məqamlardan biri Naxçıvanın inkişafının Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq prosesi ilə vahid strateji baxış çərçivəsində təqdim edilməsidir. Dövlət başçısı yaşıl enerji, kənd təsərrüfatı, suvarma, turizm və infrastruktur istiqamətlərində görülən işlərdən danışaraq bu bölgələrin iqtisadi baxımdan bir-biri ilə əlaqələndiriləcəyini vurğulayıb. Bu yanaşma faktiki olaraq Azərbaycanın qərb bölgələrindən Naxçıvana qədər uzanan yeni iqtisadi inkişaf məkanının formalaşdırılması deməkdir.
Burada nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması xüsusi strateji əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında maneəsiz bağlantının təmin olunması təkcə ölkəmizin daxili kommunikasiya məsələsi deyil. Bu, eyni zamanda Türkiyə ilə Azərbaycan arasında əlaqələri daha da gücləndirəcək, Orta Dəhlizin imkanlarını genişləndirəcək və Mərkəzi Asiyadan Avropaya uzanan nəqliyyat-logistika sisteminə yeni imkanlar yaradacaq.
Prezidentin müsahibəsində qeyd etdiyi kimi, yeni kommunikasiya imkanlarından regionun digər dövlətləri, o cümlədən Ermənistan da istifadə edə bilər.
Dövlət başçısının bu məsələdə ortaya qoyduğu yanaşma çox aydındır: yeni əməkdaşlıq modelində iqtisadi və nəqliyyat baxımından uduzan tərəf olmamalıdır.
Naxçıvanın enerji strategiyasında bərpaolunan enerji xüsusi yer tutur. Aparılan təhlillər bu ərazinin Günəş enerjisinin istehsalı baxımından Azərbaycanın ən əlverişli məkanlarından biri olduğunu göstərir. Artıq 600 hektardan çox ərazinin müəyyənləşdirilməsi və burada yüzlərlə meqavat gücündə Günəş elektrik stansiyalarının yaradılmasının planlaşdırılması Naxçıvanın yaşıl enerji mərkəzinə çevrilməsi baxımından mühüm addımdır. Prezidentin açıqlamalarına əsasən, yalnız Günəş enerjisinin istehsal potensialı gələcəkdə ən azı 500 meqavat, hətta 1000 meqavat səviyyəsinə çata bilər.
Bu baxımdan Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyi artıq yalnız daxili tələbatın ödənilməsi məsələsi deyil. Qarşıdakı mərhələdə əsas məqsədlərdən biri istehsal olunan enerjinin Türkiyə və İran istiqamətində, gələcək perspektivdə isə Avropa bazarlarına çıxarılmasıdır. Bunun üçün mövcud ötürücü xətlərin imkanlarının artırılması, enerji dəhlizlərinin yaradılması və bərpaolunan enerjinin saxlanılması üçün müasir texnologiyaların tətbiqi nəzərdə tutulur. Naxçıvanda ilkin mərhələdə ən azı 100 meqavatlıq batareya saxlanc qurğusunun yaradılması barədə göstəriş də məhz bu strategiyanın tərkib hissəsidir.
Eyni zamanda, Naxçıvanda sənayeləşmə, sahibkarlığın inkişafı, yeni iş yerlərinin yaradılması, kənd təsərrüfatı, su təminatı, turizm və sosial infrastruktur üzrə həyata keçirilən layihələr kompleks xarakter daşıyır. Burada əsas məqsəd təkcə yeni obyektlərin tikilməsi deyil, uzunmüddətli və dayanıqlı iqtisadi modelin formalaşdırılmasıdır.
Naxçıvanın yaşıl enerji zonası kimi inkişaf etdirilməsi də bu konsepsiyanın mühüm hissəsidir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla yanaşı Naxçıvanda da bərpaolunan enerji potensialından maksimum istifadə olunması planlaşdırılır. Günəş və su elektrik stansiyalarının, enerji saxlanc sistemlərinin və ötürücü xətlərin inkişafı Naxçıvanın gələcək enerji modelinin əsasını təşkil edəcək.
Bütün bu istiqamətlər göstərir ki, Naxçıvanın qarşısında duran hədəf yalnız mövcud problemlərin həlli deyil, muxtar respublikanın yeni iqtisadi və geosiyasi funksiyalar qazandırılmasıdır. Təhlükəsiz Naxçıvan, enerji istehsal edən və ixrac edən Naxçıvan, sənaye mərkəzinə çevrilən Naxçıvan, beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin qovşağı olan Naxçıvan və müasir idarəetmə modeli ilə inkişaf edən Naxçıvan artıq vahid strateji baxışın ayrı-ayrı elementləridir.
Prezident İlham Əliyevin müsahibəsindən sonra bir daha əminliklə demək olar ki, Naxçıvan Azərbaycanın gələcək inkişaf strategiyasında xüsusi yer tutur. Qarşıdakı illərdə həyata keçiriləcək enerji, nəqliyyat, sənaye, kənd təsərrüfatı, turizm və sosial layihələr muxtar respublikanın iqtisadi potensialını daha da artıracaq. Zəngəzur dəhlizinin reallaşması isə Naxçıvanın regional əhəmiyyətini tamamilə yeni mərhələyə çıxara bilər.
Bütövlükdə Prezident İlham Əliyevin Naxçıvan səfəri və müsahibəsində verdiyi mesajlar bir strateji nəticəni ön plana çıxarır: Naxçıvan Azərbaycanın yeni regional siyasətində periferik coğrafiya deyil, əksinə, ölkəmizin Şərqlə Qərbi, Azərbaycanla Türkiyəni və daha geniş mənada Türk dünyasını birləşdirən əsas strateji məkanlardan birinə çevrilir.

Ruslan Əliyev,
Salyan Elektrik şəbəkəsinin rəisi