Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlıq genişlənir

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində Mərkəzi Asiya regionu geosiyasi və geoiqtisadi baxımdan mühüm əhəmiyyət kəsb edən məkanlardan birinə çevrilib. Avropa ilə Asiyanı birləşdirən nəqliyyat marşrutlarının genişlənməsi, enerji təhlükəsizliyi, ticarət əlaqələrinin şaxələndirilməsi və yeni iqtisadi əməkdaşlıq platformalarının formalaşması regionun beynəlxalq çəkisini daha da artırır. Bu şəraitdə Azərbaycan həyata keçirdiyi çoxşaxəli xarici siyasət nəticəsində Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərini keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldərək qarşılıqlı maraqlara əsaslanan etibarlı tərəfdaşlıq modeli formalaşdırıb. Son illərdə dövlət başçılarının intensiv təmasları, reallaşdırılan birgə layihələr və qəbul olunan mühüm qərarlar bu əməkdaşlığın davamlı inkişaf etdiyini aydın şəkildə göstərir.
Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2026-cı ildə Qırğızıstana dövlət səfəri çərçivəsində mətbuata verdiyi bəyanat da Azərbaycanın Mərkəzi Asiya siyasətinin strateji mahiyyətini bir daha nümayiş etdirdi. Bəyanatda yalnız Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin inkişafı deyil, bütövlükdə Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlığın perspektivləri, yeni inteqrasiya prosesləri və qarşılıqlı etimada əsaslanan regional tərəfdaşlıq məsələləri geniş yer aldı.
Dövlətimizin başçısı qeyd etdi ki, son illərdə Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında münasibətlər nəzərəçarpacaq dərəcədə inkişaf edib və bu proses qarşılıqlı siyasi iradəyə əsaslanır. Bu baxımdan Çolpon-Atada qəbul edilmiş Bəyannamə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sənəd Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında əməkdaşlığın yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu, əlaqələrin artıq təkcə ikitərəfli deyil, daha geniş regional əməkdaşlıq formatında inkişaf etdiyini təsdiqləyir. Çolpon-Ata Bəyannaməsi qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi, iqtisadi tərəfdaşlığın genişləndirilməsi, nəqliyyat-kommunikasiya imkanlarından daha səmərəli istifadə olunması və regional sabitliyin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm siyasi sənəd kimi dəyərləndirilə bilər. Bu yanaşma Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə uzunmüddətli əməkdaşlıq strategiyasının yeni mərhələyə keçdiyini göstərir.
Prezident İlham Əliyev bəyanatında Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Məşvərət Görüşlərinə tamhüquqlu üzv qəbul edilməsini də xüsusi qeyd etdi. Dövlət başçısı bu qərarın ölkəmizə göstərilən etimadın göstəricisi olduğunu vurğulayaraq bildirdi: "Həmçinin Sizə, Mərkəzi Asiya ölkələrinin digər prezidentlərinə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Məşvərət görüşlərinə tamhüquqlu üzv qəbul olunmasına görə təşəkkürümü bildirmək istərdim." Bu fikirlər Azərbaycanın region ölkələri ilə formalaşdırdığı etibarlı münasibətlərin növbəti uğurlu nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Məşvərət Görüşlərində təmsil olunması ölkəmizin regionla siyasi dialoqunun daha da intensivləşməsinə, yeni iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsinə və nəqliyyat-logistika sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsinə əlavə imkanlar yaradacaq. Eyni zamanda bu qərar Azərbaycanın Avropa ilə Asiya arasında etibarlı körpü rolunun beynəlxalq səviyyədə yüksək qiymətləndirildiyini də nümayiş etdirir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında xüsusi diqqət çəkən məqamlardan biri də qarşılıqlı etimada əsaslanan yüksək səviyyəli siyasi münasibətlər oldu. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında formalaşmış əlaqələr qarşılıqlı hörmətə və etimada söykənir. Məhz bu etimad son illərdə imzalanan mühüm sənədlərin, həyata keçirilən layihələrin və yeni təşəbbüslərin əsas hərəkətverici qüvvəsinə çevrilib. Bu etimadın daha bir parlaq ifadəsi dövlət başçılarının ali dövlət təltifləri ilə qarşılıqlı təltif olunması oldu. Prezident İlham Əliyevin Qırğız Respublikasının ən yüksək mükafatlarından biri olan I dərəcəli "Manas" ordeni ilə təltif edilməsi iki ölkə arasında dostluğun, qarşılıqlı hörmətin və strateji əməkdaşlığın yüksək qiymətləndirilməsinin təzahürüdür. Bu ali təltif Prezident İlham Əliyevin Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin inkişafına, həmçinin Mərkəzi Asiyada əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə verdiyi töhfənin təsdiqi kimi böyük siyasi və mənəvi əhəmiyyət daşıyır.
Eyni zamanda Azərbaycan Prezidenti tərəfindən Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarovun ölkəmizin ən ali dövlət mükafatı – "Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif olunması da xüsusi rəmzi məna daşıyır. Bu addım iki dövlət arasında münasibətlərin yüksək səviyyəsini, dövlət başçıları arasında qarşılıqlı etimadı və gələcək əməkdaşlığın möhkəm təməl üzərində qurulduğunu nümayiş etdirir. Qarşılıqlı ali dövlət təltifləri yalnız diplomatik nəzakət nümunəsi deyil, həm də ölkələr arasında strateji tərəfdaşlığın ən yüksək siyasi qiymətləndirilməsi hesab olunur.
Prezident İlham Əliyev bəyanatında vurğuladı ki, Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında əldə olunan razılaşmalar gələcəkdə də uğurla həyata keçiriləcək. Dövlət başçısının "Əminəm ki, səfərimin nəticələrinə görə əldə olunan razılaşmalar da əvvəlkilər kimi uğurla həyata keçiriləcək" fikri həyata keçirilən bütün layihələrin davamlı xarakter daşıdığını və tərəflərin üzərlərinə götürdükləri öhdəlikləri uğurla yerinə yetirdiyini göstərir.
Bu gün Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında münasibətlər yalnız siyasi dialoqla məhdudlaşmır. Nəqliyyat dəhlizləri, logistika, ticarət, enerji, rəqəmsal inkişaf, investisiya qoyuluşu və humanitar əməkdaşlıq kimi istiqamətlər qarşılıqlı fəaliyyətin əsas sütunlarını təşkil edir. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə reallaşdırılan beynəlxalq nəqliyyat layihələri Mərkəzi Asiya ölkələrinin dünya bazarlarına çıxış imkanlarını genişləndirir, region dövlətləri isə bu layihələrin inkişafında etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edirlər. Bu baxımdan Çolpon-Ata Bəyannaməsi və səfər çərçivəsində aparılan müzakirələr yalnız bugünkü əməkdaşlığın deyil, həm də regionda uzunmüddətli tərəfdaşlığın və qarşılıqlı etimada əsaslanan yeni inkişaf mərhələsinin möhkəm təməlini formalaşdırır.

Səmra Əhmədova,
Salyan rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin əməkdaşı, YAP fəalı