Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərində yeni səhifə

Azərbaycanın xarici siyasətində Mərkəzi Asiya ölkələri, xüsusilə də ortaq tarixə, dilə və mədəniyyətə malik türk dövlətləri ilə münasibətlərin inkişafı mühüm istiqamətlərdən biridir. Son illər Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi məqsədyönlü siyasət nəticəsində türk dünyasında həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi, qarşılıqlı etimadın artırılması və çoxtərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində mühüm nailiyyətlər əldə olunub. Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində həyata keçirilən təşəbbüslər, iqtisadi və humanitar əlaqələrin dərinləşdirilməsi, qarşılıqlı dəstək və həmrəylik prinsipləri Azərbaycanın bu istiqamətdə həyata keçirdiyi siyasətin əsas prioritetlərindən birini təşkil edir.
Bu baxımdan Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında münasibətlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Tarixi dostluq, ortaq mənəvi dəyərlər və qarşılıqlı etimada söykənən əlaqələr son illərdə keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksələrək strateji tərəfdaşlıqdan müttəfiqlik səviyyəsinə çatıb. Dövlət başçılarının qarşılıqlı səfərləri, imzalanan sənədlər, həyata keçirilən birgə layihələr və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində nümayiş etdirilən həmrəylik iki ölkənin münasibətlərinin davamlı inkişaf etdiyini bir daha təsdiqləyir. Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2026-cı il tarixində Qırğızıstana dövlət səfəri və səfər çərçivəsində mətbuata verdiyi bəyanat da bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının bəyanatı göstərdi ki, Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında münasibətlər artıq yalnız dostluq və əməkdaşlıq çərçivəsi ilə məhdudlaşmır, bu münasibətlər qarşılıqlı etimada əsaslanan müttəfiqlik modelinə çevrilib.
Prezident İlham Əliyev bəyanatında iki ölkə arasında əldə olunmuş yüksək siyasi etimadı xüsusi vurğulayaraq bildirdi ki, bu gün Azərbaycan və Qırğızıstan dövlətlərarası münasibətləri ən yüksək səviyyəyə qaldırıblar. Onun sözlərinə görə, əldə olunan nəticələr qarşılıqlı fəaliyyətin möhkəmləndirilməsi istiqamətində hər iki dövlətin birgə iradəsini və qətiyyətini nümayiş etdirir. Dövlətimizin başçısı müttəfiqlik münasibətlərinin yalnız hüquqi sənəd olmadığını, eyni zamanda böyük məsuliyyət tələb etdiyini diqqətə çatdıraraq qeyd etdi: "Müttəfiqlik münasibətləri çox böyük məsuliyyət deməkdir və biz bu məsuliyyətə hazırıq." Bu fikir Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında formalaşan münasibətlərin mahiyyətini aydın şəkildə ifadə edir. Çünki müttəfiqlik təkcə siyasi yaxınlıq deyil, həm də beynəlxalq məsələlərdə ortaq mövqe nümayiş etdirmək, iqtisadi əməkdaşlığı genişləndirmək, təhlükəsizlik sahəsində bir-birini dəstəkləmək və gələcəyə hesablanmış strateji tərəfdaşlığı birlikdə inkişaf etdirmək deməkdir.
Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, Azərbaycan bundan sonra da bütün təşəbbüslərdə Qırğızıstanın etibarlı tərəfdaşı olacaq. Dövlət başçısı bildirdi ki, "Biz bütün təşəbbüslərdə - həm beynəlxalq platformalarda, həm də iqtisadi-ticari sahədə və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsində bir-birimizi bundan sonra da dəstəkləyəcəyik." Bu yanaşma Azərbaycanın dost və qardaş ölkələrlə münasibətlərində qarşılıqlı etimad və etibarlılıq prinsipinə daim sadiq qaldığını nümayiş etdirir.
Səfər çərçivəsində imzalanan çoxsaylı sənədlər də əməkdaşlığın əhatə dairəsinin ildən-ilə genişləndiyini göstərir. Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, imzalanmış sənədlər paketi qarşılıqlı fəaliyyətin demək olar bütün istiqamətlərini əhatə edir və əldə olunan razılaşmaların əvvəlkilər kimi uğurla icra olunacağına əminliyini ifadə etdi. Bu sənədlər siyasi dialoqla yanaşı, iqtisadiyyat, investisiya, nəqliyyat, humanitar əməkdaşlıq və digər sahələr üzrə münasibətlərin daha da dərinləşməsinə xidmət edəcək.
Bəyanatda iqtisadi əməkdaşlıq xüsusi yer tutdu. Son illərdə Azərbaycan və Qırğızıstan arasında iqtisadi əlaqələrin inkişafı yeni dinamika qazanıb. Xüsusilə Azərbaycan-Qırğız İnvestisiya Fondunun fəaliyyəti iki ölkənin biznes dairələri arasında əməkdaşlığın genişlənməsinə mühüm təkan verib. Prezident İlham Əliyev bu istiqamətdə qəbul edilmiş yeni qərarın əhəmiyyətini vurğulayaraq bildirdi ki, Azərbaycan-Qırğız İnvestisiya Fondunun maliyyə vəsaitinin iki dəfə artırılaraq 200 milyon dollara çatdırılması barədə razılıq əldə olunub. Dövlət başçısı bunun son hədd olmadığını da diqqətə çatdırdı. Onun sözlərinə görə, Fondun fəaliyyəti çərçivəsində təqdim olunan layihələr getdikcə daha konkret məzmun alır, yeni istehsal sahələrinin yaradılması, investisiyaların artırılması və yeni iş yerlərinin açılması iqtisadi əməkdaşlığın real nəticələrini ortaya qoyur. Bu isə iki ölkənin iqtisadi potensialının daha səmərəli reallaşdırılması və qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında xüsusi vurğuladığı layihələrdən biri də İssık-Kul gölünün sahilində inşa edilmiş "Bakı" hoteli oldu. Dövlət başçısı məmnunluq hissi ilə qeyd etdi ki, Azərbaycan dövlətinin vəsaiti hesabına tikilən və regionun ilk beşulduzlu hotellərindən olan bu müasir kompleks iki ölkə arasında dostluğun və iqtisadi əməkdaşlığın rəmzidir. "Bakı" adını daşıyan bu layihə təkcə turizm obyekti deyil, həm də Azərbaycanın qardaş ölkəyə göstərdiyi etimadın və uzunmüddətli əməkdaşlıq niyyətinin real ifadəsidir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında humanitar əlaqələrə xüsusi yer ayrılması da təsadüfi deyil. Çünki Azərbaycan ilə Qırğızıstan münasibətlərinin gücü yalnız siyasi və iqtisadi əməkdaşlıqdan deyil, xalqları birləşdirən ortaq tarixdən, mədəni irsdən və mənəvi yaxınlıqdan qaynaqlanır. Dövlətimizin başçısı Qarabağın bərpasına göstərdiyi dəstəyə görə Qırğızıstan rəhbərliyinə minnətdarlığını ifadə edərək Ağdam rayonunda "Manas" adına məktəbin tikilməsini qardaşlığın ən gözəl nümunələrindən biri kimi qiymətləndirdi. Prezident qeyd etdi ki, bu məktəb Qırğız xalqının uzun illər işğal altında qalmış Qarabağın yenidən qurulmasına verdiyi mühüm töhfənin simvoludur. Təhsil ocağı yalnız bir bina deyil, həm də Azərbaycan ilə Qırğızıstan xalqları arasında dostluğun gələcək nəsillərə ötürüləcək rəmzidir.
Prezident İlham Əliyev xalqlarımızı birləşdirən mədəni bağlardan bəhs edərək Bakıda görkəmli qırğız yazıçısı Çingiz Aytmatovun abidəsinin və adını daşıyan parkın açılışını da xatırlatdı. Onun sözlərinə görə, bu kimi layihələr iki xalqın ortaq mənəvi dəyərlərə verdiyi önəmi nümayiş etdirir. Dövlət başçısı, eyni zamanda, bir neçə il əvvəl Bişkekdə birlikdə açılışını etdikləri Qırğızıstan–Azərbaycan Dostluq Parkını xatırladaraq belə təşəbbüslərin xalqları daha da yaxınlaşdırdığını vurğuladı.
Bəyanatda humanitar əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindən biri kimi qarşılıqlı Mədəniyyət Günlərinin keçirilməsi də qeyd olundu. Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, Qırğızıstanda Azərbaycanın, Azərbaycanda isə Qırğızıstanın Mədəniyyət Günlərinin təşkili xalqlar arasında qarşılıqlı hörməti daha da möhkəmləndirir, ortaq köklərə malik dövlətlərin bir-birinə nə qədər yaxın olduğunu əyani şəkildə nümayiş etdirir. Bu tədbirlər yalnız mədəniyyətlərin tanıdılması deyil, eyni zamanda qarşılıqlı etimadın və dostluğun daha da güclənməsinə xidmət edən mühüm platformadır.
Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfəri zamanı verdiyi bəyanat bir daha göstərdi ki, Azərbaycan ilə Qırğızıstan münasibətləri dinamik inkişaf edən, gələcəyə hesablanmış və möhkəm siyasi təmələ söykənən əməkdaşlıq modelidir. Bu münasibətlər təkcə iki dövlət arasında əlaqələrin inkişafına deyil, bütövlükdə türk dünyasında həmrəyliyin möhkəmlənməsinə, ortaq maraqların müdafiəsinə və regional əməkdaşlığın genişlənməsinə mühüm töhfə verir. Səfər çərçivəsində əldə olunan razılaşmalar və səsləndirilən mesajlar onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycan–Qırğızıstan müttəfiqliyi bundan sonra da yeni layihələr, yeni təşəbbüslər və yeni uğurlarla daha da möhkəmlənəcək.

Şükran Hüseynov,
Salyan rayon Yuxarı Noxudlu kənd tam orta ümumtəhsil məktəbin psixoloqu, YAP fəalı