Azərbaycan-Mərkəzi Asiya platforması və Çolpon-Ata Bəyannaməsi

Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi ardıcıl, milli maraqlara əsaslanan və uzaqgörən xarici siyasət nəticəsində Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyi əhəmiyyətli dərəcədə möhkəmlənib. Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında münasibətlər son illərdə keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksələrək siyasi dialoqdan iqtisadi əməkdaşlığa, humanitar əlaqələrdən regional təşəbbüslərə qədər geniş spektri əhatə edən strateji tərəfdaşlığa çevrilib. Ortaq tarix, türk dünyasına mənsubluq, qarşılıqlı etimad və beynəlxalq platformalarda nümayiş etdirilən həmrəylik iki ölkə arasında əməkdaşlığın möhkəm təməlini formalaşdırır. Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2026-cı ildə Qırğızıstana həyata keçirdiyi dövlət səfəri də məhz bu strateji xəttin növbəti uğurlu nəticəsi kimi qiymətləndirilməlidir.

Səfər çərçivəsində imzalanan sənədlər paketi əməkdaşlığın geniş spektrini əhatə edir. Siyasi dialoq, iqtisadiyyat, investisiya, nəqliyyat-logistika, enerji, humanitar sahələr və rəqəmsal inkişaf istiqamətlərində əldə olunan razılaşmalar qarşıdakı dövr üçün möhkəm hüquqi baza formalaşdırır. Bu sənədlər Azərbaycanın Mərkəzi Asiya siyasətində yeni mərhələnin başlandığını nümayiş etdirir. İqtisadi əməkdaşlığın mühüm nümunələrindən biri də İssık-Kul gölünün sahilində inşa edilən "Baku Resort & SPA" beşulduzlu hotelidir. Azərbaycan dövlətinin maliyyə dəstəyi ilə tikilən və "Bakı" adını daşıyan bu müasir turizm kompleksi təkcə iqtisadi layihə deyil, həm də iki ölkə arasında dostluğun və qarşılıqlı etimadın rəmzinə çevrilib. Belə layihələr Azərbaycan kapitalının xaricdə uğurlu fəaliyyətinin nümunəsi olmaqla yanaşı, ölkəmizin iqtisadi diplomatiyasının effektivliyini də nümayiş etdirir.

İ kitərəfli münasibətlərdə humanitar əməkdaşlıq da xüsusi yer tutur. Təhsil, mədəniyyət, gənclər və idman sahələrində həyata keçirilən birgə layihələr xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə xidmət edir. İşğaldan azad olunmuş ərazilərin bərpasında Qırğızıstanın göstərdiyi dəstək, xüsusilə Ağdam rayonunda inşa edilən məktəb layihəsi iki ölkə arasındakı dostluq münasibətlərinin real təzahürü kimi qiymətləndirilir. Humanitar əlaqələrin genişlənməsi isə siyasi dialoqun sosial əsaslarını daha da gücləndirir. 

Eyni zamanda Bakıda Çingiz Aytmatovun abidəsinin və onun adını daşıyan parkın yaradılması, Bişkekdə Azərbaycan-Qırğızıstan Dostluq Parkının salınması, qarşılıqlı Mədəniyyət Günlərinin keçirilməsi xalqlarımız arasında ortaq tarixi, dili və mədəni irsi daha da yaxınlaşdırır. Bu layihələr göstərir ki, siyasi və iqtisadi münasibətlər humanitar əməkdaşlıqla tamamlanaraq uzunmüddətli strateji tərəfdaşlığın əsasını möhkəmləndirir.

Səfər zamanı dövlət başçılarının qarşılıqlı ali dövlət təltifləri ilə mükafatlandırılması xüsusi siyasi və mənəvi məna daşıyır. Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstanın birinci dərəcəli "Manas" ordeni ilə təltif edilməsi onun Türk dünyasının inteqrasiyasına verdiyi töhfələrin yüksək qiymətləndirilməsinin ifadəsidir. Öz növbəsində Prezident Sadır Japarovun Azərbaycanın ali dövlət mükafatı – "Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif olunması qarşılıqlı hörmətin, etimadın və müttəfiqlik münasibətlərinin ən yüksək səviyyəsinin nümayişidir.

Bütün bunlarla yanaşı, Orta Dəhlizin inkişafı, Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun genişləndirilməsi, enerji, logistika və rəqəmsal iqtisadiyyat sahələrində əməkdaşlıq Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında münasibətlərin gələcək inkişafı üçün geniş perspektivlər açır. Hər iki ölkə Avrasiya məkanında nəqliyyat və ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsində mühüm tərəfdaş kimi çıxış edir.

 Çolpon-Atada keçirilən tədbirlər bir daha göstərdi ki, Azərbaycan və Qırğızıstan münasibətləri təkcə dostluq prinsiplərinə deyil, eyni zamanda qarşılıqlı maraqlara, regional sabitliyə və uzunmüddətli inkişaf hədəflərinə söykənir. Türk dünyasında inteqrasiyanın gücləndiyi, yeni iqtisadi və nəqliyyat marşrutlarının formalaşdığı bir dövrdə Bakı ilə Bişkek arasında strateji tərəfdaşlığın daha da genişlənəcəyi gözlənilir. Bu əməkdaşlıq həm iki ölkənin milli maraqlarına, həm də bütövlükdə Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində ortaq məqsədlərin reallaşmasına mühüm töhfə verir.

   Günel Zeynalova,

   Salyan rayonu Kürqaraqaşlı kənd tam orta ümumtəhsil məktəbin direktoru