Azərbaycan və Türkmənistan: ortaq dəyərlər üzərində qurulan qardaşlıq və əməkdaşlıq modeli

Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında münasibətlər yalnız dövlətlərarası əməkdaşlıq çərçivəsi ilə məhdudlaşmır. Bu münasibətlərin əsasını əsrlər boyu formalaşmış ortaq tarix, mədəni yaxınlıq, mənəvi bağlılıq və qardaşlıq ənənələri təşkil edir. Məhz bu amillər iki ölkə arasında siyasi, iqtisadi və humanitar əlaqələrin davamlı inkişafını təmin edən ən mühüm dayaqlardır. Son illərdə qarşılıqlı səfərlərin intensivləşməsi, müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın genişlənməsi və beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstəyin güclənməsi Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldiyini göstərir.
2026-cı il iyunun 22-də Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana rəsmi səfəri də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Səfər çərçivəsində keçirilən təkbətək və geniş tərkibdə görüşlər zamanı ikitərəfli münasibətlərin mövcud vəziyyəti, əməkdaşlığın perspektivləri və qarşılıqlı maraq doğuran məsələlər geniş şəkildə müzakirə olunub. Tərəflər siyasi dialoqun davam etdirilməsi, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi, nəqliyyat, logistika, enerji və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi ilə bağlı ortaq mövqe nümayiş etdiriblər.
Görüşlər zamanı əldə olunan razılaşmalar bir daha göstərdi ki, Azərbaycan və Türkmənistan arasında münasibətlər qarşılıqlı etimad və dostluq prinsiplərinə əsaslanır. Dövlət başçılarının siyasi iradəsi sayəsində əməkdaşlıq gündəliyi ildən-ilə zənginləşir, qarşılıqlı fəaliyyətin yeni istiqamətləri müəyyənləşdirilir. Bu isə münasibətlərin yalnız bu günü deyil, gələcəyi üçün də möhkəm əsaslar formalaşdırır.
Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri də humanitar və mədəni sahədə əməkdaşlığın yüksək səviyyədə olmasıdır. Hər iki ölkə ortaq milli-mənəvi dəyərlərə malik olmaqla yanaşı, mədəni irsin qorunması və gələcək nəsillərə çatdırılması istiqamətində də sıx əməkdaşlıq edir. Son illərdə qarşılıqlı şəkildə təşkil olunan mədəniyyət günləri, yaradıcı kollektivlərin çıxışları, elm və təhsil sahəsində həyata keçirilən layihələr xalqlarımız arasında dostluq münasibətlərinin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Azərbaycan Mədəniyyəti Günlərinin Türkmənistanın Aşqabad və Arkadağ şəhərlərində keçirilməsi, eyni zamanda Türkmənistan mədəniyyət nümayəndələrinin Bakıda və Gəncədə təşkil olunan tədbirlərdə iştirakı mədəni əlaqələrin davamlı inkişaf etdiyini göstərir. Bu tədbirlər yalnız mədəniyyətlərin təqdimatı deyil, həm də xalqlar arasında qarşılıqlı hörmətin, dostluğun və etimadın möhkəmlənməsinə xidmət edən mühüm platformalardır. Qardaşlıq münasibətlərinin daha bir mühüm göstəricisi şəhərlər arasında qurulan tərəfdaşlıq əlaqələridir. Bakı və Aşqabadın, eləcə də Füzuli və Arkadağ şəhərlərinin qardaşlaşması dövlətlərarası münasibətlərin humanitar ölçüsünü daha da gücləndirir. Bu addımlar iki xalqın bir-birinə olan səmimi münasibətinin və ortaq gələcəyə baxışının ifadəsi kimi qiymətləndirilir.
Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində aparılan bərpa və yenidənqurma işlərinə Türkmənistan tərəfindən göstərilən dəstək də münasibətlərin yüksək səviyyəsinin göstəricilərindəndir. Xüsusilə Füzuli şəhərində məscidin tikintisi təşəbbüsünün irəli sürülməsi və layihənin həyata keçirilməsinə başlanılması qardaş Türkmənistanın Azərbaycan xalqı ilə həmrəyliyinin bariz nümunəsi kimi dəyərləndirilir. Bu layihə təkcə dini-mədəni abidənin inşası deyil, həm də dostluğun, qardaşlığın və mənəvi birliyin rəmzidir.
Son illərdə Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq da yeni məzmun qazanıb. Hər iki dövlət regional və qlobal məsələlərdə bir-birinin mövqeyini dəstəkləyir, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanan münasibətlərin inkişafına töhfə verir. Xüsusilə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əlaqələrinin genişlənməsi fonunda Türkmənistanın göstərdiyi dəstək mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Müasir dövrdə geosiyasi və geoiqtisadi proseslər dövlətlər arasında yeni əməkdaşlıq formatlarının formalaşmasını zəruri edir. Azərbaycan və Türkmənistan bu proseslərdə fəal iştirak edən, nəqliyyat-logistika imkanları və enerji resursları ilə regionun inkişafına mühüm töhfə verən dövlətlərdir. Hər iki ölkənin tranzit potensialı, beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərində oynadığı rol və enerji təhlükəsizliyinə verdiyi töhfə onların strateji əhəmiyyətini daha da artırır. Bu baxımdan əməkdaşlığın genişləndirilməsi təkcə iki ölkənin deyil, bütövlükdə regionun maraqlarına cavab verir.
Prezident İlham Əliyev mətbuata bəyanatında münasibətlərimizin tarixi, mədəni və mənəvi bağlar üzərində qurulduğunu xüsusi vurğulayaraq əməkdaşlığın gələcək inkişafı üçün böyük potensialın mövcud olduğunu qeyd edib. Bu fikir Azərbaycan-Türkmənistan əlaqələrinin təsadüfi maraqlara deyil, dərin köklərə və ortaq dəyərlərə əsaslandığını bir daha təsdiqləyir.
Bu gün Azərbaycan və Türkmənistan arasında formalaşmış münasibətlər türk dünyasında qardaşlıq və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan əməkdaşlığın uğurlu nümunələrindən biri kimi çıxış edir. Dövlətlərimizin qarşılıqlı etimadı, xalqlarımızın mənəvi yaxınlığı və ortaq maraqlar gələcəkdə də əlaqələrin daha da möhkəmlənəcəyinə əminlik yaradır. Mövcud əməkdaşlıq modeli göstərir ki, tarixi köklər üzərində qurulan münasibətlər zaman keçdikcə daha da güclənir, yeni məzmun qazanır və regionda sabitliyin, tərəqqinin və qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə xidmət edir. Azərbaycan və Türkmənistanın birlikdə atdığı addımlar isə bu qardaşlığın gələcək nəsillər üçün də etibarlı irs olaraq qalacağını göstərir.

Xanım Abbasova,
YAP Salyan rayon təşkilatının fəalı