“28 May” Azərbaycanın müstəqillik salnaməsində əbədi yaşayan tarixi zəfərdir

28 May – Müstəqillik Günü Azərbaycan xalqının çoxəsrlik dövlətçilik tarixinin ən parlaq və qürurverici səhifələrindən biridir. Bu əlamətdar tarix xalqımızın azadlıq, milli istiqlal və müstəqil dövlətçilik uğrunda apardığı mübarizənin məntiqi nəticəsi kimi yaddaşlara həkk olunub. Qədim dövlətçilik ənənələrinə malik olan Azərbaycan tarix boyu müxtəlif imperiyaların təzyiqləri ilə üzləşsə də, xalqımız öz milli kimliyini, dilini, mədəniyyətini və dövlətçilik düşüncəsini qoruyub saxlamağı bacarıb. Məhz bu milli iradə və azadlıq arzusu 1918-ci il mayın 28-də Şərqdə ilk parlamentli demokratik respublikanın – Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranması ilə nəticələndi.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması təkcə xalqımızın deyil, bütövlükdə Şərq dünyasının siyasi tarixində mühüm hadisə idi. Çünki müsəlman Şərqində ilk dəfə olaraq demokratik prinsiplərə əsaslanan, xalq hakimiyyətini və vətəndaş hüquqlarını prioritet hesab edən müstəqil respublika qurulmuşdu. Ulu Öndər Heydər Əliyevin qeyd etdiyi kimi: “28 May günü Azərbaycan xalqı üçün əziz gündür. Çünki 1918-ci ildə məhz 28 Mayda Azərbaycanın qabaqcıl insanları Azərbaycanın müstəqilliyi haqqında istiqlal bəyannaməsini qəbul ediblər və ondan sonra da Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qurulubdur”. Bu fikir 28 May tarixinin xalqımızın yaddaşında nə qədər müqəddəs və əhəmiyyətli yer tutduğunu bir daha göstərir.
Cəmi 23 ay fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövlətçilik tariximizdə silinməz iz qoydu. Həmin dövrdə həyata keçirilən islahatlar və qəbul edilən qərarlar müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin əsasını təşkil etdi. İlk növbədə, milli parlament yaradıldı, dövlət atributları – bayraq, gerb və himn qəbul edildi, Azərbaycan dili dövlət dili elan olundu. Eyni zamanda, xalqın maariflənməsi və milli təhsil sisteminin qurulması istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Bakı Dövlət Universitetinin təsis edilməsi, milli ordunun yaradılması, qadınlara seçki hüququnun verilməsi kimi mühüm qərarlar həmin dövr üçün böyük tarixi nailiyyətlər idi. Xüsusilə qadınlara seçki hüququnun verilməsi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin nə qədər mütərəqqi və demokratik düşüncəyə malik olduğunu göstərirdi. Bir çox Avropa dövlətlərindən əvvəl bu hüququn Azərbaycan qadınlarına verilməsi Cümhuriyyət liderlərinin uzaqgörən siyasətindən xəbər verirdi.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti demokratik dövlət quruculuğu sahəsində mühüm ənənələrin əsasını qoydu. Parlamentdə müxtəlif siyasi partiyaların və millətlərin nümayəndələrinin təmsil olunması, söz və mətbuat azadlığının təmin edilməsi, insan hüquq və azadlıqlarına hörmət prinsiplərinin önə çəkilməsi həmin dövrün ən mühüm demokratik nailiyyətləri idi. Bu, bir daha sübut edirdi ki, Azərbaycan xalqı demokratik idarəçilik ənənələrinə malikdir və müasir dövlət qurmaq əzmini nümayiş etdirir.
Lakin mürəkkəb beynəlxalq vəziyyət, xarici müdaxilələr və daxili siyasi çətinliklər nəticəsində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti uzunömürlü ola bilmədi. 1920-ci ildə bolşevik işğalı nəticəsində müstəqilliyimiz itirildi. Bununla belə, xalqımızın qəlbində istiqlal arzusu heç zaman sönmədi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ideyaları sonrakı nəsillər üçün milli azadlıq məktəbinə çevrildi.
XX əsrin sonlarında Azərbaycan yenidən dövlət müstəqilliyini bərpa etdi. Lakin müstəqilliyin ilk illərində ölkədə siyasi hərc-mərclik, iqtisadi böhran, separatizm meylləri və vətəndaş qarşıdurması hökm sürürdü. Məhz belə bir ağır dövrdə xalqın tələbi ilə siyasi hakimiyyətə qayıdan Ulu Öndər Heydər Əliyev Azərbaycan dövlətçiliyini məhv olmaq təhlükəsindən xilas etdi. Ulu Öndər çox düzgün olaraq qeyd edirdi: “Müstəqilliyi qorumaq, saxlamaq o müstəqilliyi əldə etməkdən qat-qat çətin bir vəzifə idi.” Bu fikir müstəqil dövlət quruculuğunun nə qədər məsuliyyətli və çətin proses olduğunu aydın şəkildə ifadə edir.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkədə ictimai-siyasi sabitlik təmin olundu, dövlət institutları möhkəmləndirildi, hüquqi-demokratik dövlət quruculuğu istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin əsasını qoyduğu dövlətçilik ənənələri məhz Ulu Öndərin siyasəti nəticəsində yenidən bərpa olundu və inkişaf etdirildi. Milli maraqlara əsaslanan daxili və xarici siyasət nəticəsində Azərbaycan beynəlxalq aləmdə öz layiqli yerini tutdu.
Bu gün Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan daha da güclənərək öz müstəqilliyini qətiyyətlə qoruyan qüdrətli dövlətə çevrilib. Ərazi bütövlüyümüzün və suverenliyimizin tam təmin olunması xalqımızın milli birlik və dövlətçilik ruhunun ən böyük təntənəsidir. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin idealları bu gün müstəqil Azərbaycanın uğurlu inkişafında yaşayır.
28 May – Müstəqillik Günü xalqımızın azadlıq ruhunun, milli qürurunun və dövlətçilik ənənələrinin təcəssümüdür. Bu müqəddəs tarix Azərbaycan xalqının istiqlal uğrunda mübarizəsinin, demokratik dəyərlərə sadiqliyinin və müstəqil dövlət qurmaq əzminin simvoludur. Xalqımız Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucularının xatirəsini daim ehtiramla yad edir, onların müqəddəs amalını yaşadır və müstəqil Azərbaycanın daha da güclənməsi naminə əzmlə çalışır.

Ramil Zeynalov,
Salyan rayon Kərimbəyli kənd tam orta ümumtəhsil məktəbin müəllimi, YAP fəalı