Xəbər lenti
Coğrafiya İnstitutu:"Xəzərin səviyyəsində enmə 2050_ci illərə qədər davam edəcəm"
2021-01-04 22:41:27
1351 baxış
Qərb mətbuatında yayımlanan məlumata görə, alimlər Xəzər dənizi səviyyəsinin əsrin sonunadək 9-18 metr enəcəyi qənaətinə gəliblər.
Kanal4.az-ın məlumatına görə, AMEA akademik H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu Xəzər dənizi sahilləri və dibinin geomorfologiyası şöbəsinin müdiri, coğrafiya üzrə elmlər doktoru, professor Əmir Əliyev məsələyə münasibət bildirib.
Alimin dediyinə görə, Xəzər dənizi dünya okeanı ilə birbaşa əlaqəsi olmayan ondan təcrid olunmuş dəniz olduğundan səviyyəsinin mütəmadi olaraq dəyişməsi, yəni enib-qaxması təbii bir haldır:
“Dənizin səviyyəsi üzərində ilk insrtumental müşahidələr 1837- ci ildən Bakıda aparılmağa başlanılmışdır. Çoxillik müşahidələr göstərir ki, bu son 177 il ərzində dənizin səviyyəsi 3 dəfə kəskin surətdə dəyişib: 1929-1977-ci illərdə 3.0 metr aşağı düşmüş, 1978-1995-ci illərdə 2.5 metr qalxmış və 1996-cı ildən başlayaraq bu günə qədər dənizin səviyyəsində yenidən enmə müşahidə edilir və enmə 1.5 metr təşkil edir. Hal-hazırda dənizin səviyyəsi dünya okeanı səviyyəsindən -28.05 metr mütləq hündürlükdədir. İnstrumental müşahidə müddətində ən böyük dəyişkənlik səviyyəsi 1862-ci ildə (-24 m) qeydə alınmış və dəyişmə amplitudu 4m təşkil edib”.
Alim bildirib ki, çoxsaylı policoğrafi, arxeoloji, tarixi və müşahidə məlumatları göstərir ki, son 3.5 min il ərzində Xəzər dənizinin səviyyəsində təxminən 450-500 illik periodiklik müşahidə edilir: 200-250 il müddətində səviyyə qalxır və bu müddət ərzində də enir. Xəzərdə son ən böyük səviyyə dəyişkənliyi 1862-ci ildən enmə ilə başlayıb və bu prosesin təxminən 2050-ci illərə qədər davam edəcəyi güman edilir.
“Qeyd etmək lazımdir ki, son 500 ildə dənizin ən minimal səviyyəsi 1977-ci lldə müşahidə olunmuşdur. Bu zaman səviyyənin orta illik qiyməti (-29.00 m) bu ilki (2020-ci il) qiymətindən 1.0 m az olmuşdur, yəni dənizin səviyyəsi hazırda 1.0 m aşağı enmişdir. Xəzər dənizinin bu müddət ərzində (1977-2020-ci illər) hidrometeoroloji və ekoloji rejimində heç bir mühüm narahatedici hadisə baş verməyib.
Ümumiyyətlə, Xəzər dənizində onilliklər ərzində baş verən səviyyə dəyişmələri iqlim dəyişkənliyi, yüz, min illik səviyyə dəyişmələri isə Xəzər hövzəsində baş verən tektonik proseslərlə əlaqədardır. Hazırda gedən enmə prosesi iqlim faktoruna söykənir ki, bu da dənizin su balansı ilə müəyyən edilir. Su balansını təşkil edən elementlərin dəyişmələri Xəzərin səviyyə dəyişmələrini təyin edən əsas amildir”.
Emin Xuduyev.
Oxşar xəbərlər
Xəbər lenti
Sülhdən əməkdaşlığa doğru: regionun gələcək perspektivləri
Azərbaycan–Avropa tərəfdaşlığında yeni istiqamətlər: yaşıl enerji imkanları
Azərbaycan–Avropa əməkdaşlığı yeni mərhələdə
Hər ölkə üçün enerji təhlükəsizliyi milli təhlükəsizliyin ən mühüm amilidir
Cənubi Qafqazda yaranmış yeni geosiyasi reallıqların müəllifi qalib Azərbaycandır - ŞƏRH
Rəqəmsallaşma dövlət idarəçiliyinin və bütövlükdə cəmiyyətin inkişafının əsas istiqamətlərindəndir- ŞƏRH
Milli Məclisin deputatı Günay Ağamalı :Leyla xanım Əliyevanı təbrik edib
Günay Ağamalı Azərbaycan Polisini Təbrik Etdi: "Polis Əməkdaşları Gecə-Gündüz Yorulmadan Xidmət Edən Qəhrəmanlardır"
YAP Sumqayıt şəhər təşkilatı və Sumqayıt şəhər İH Silahlı Qüvvələr Gününə həsr olunmuş tədbir təşkil edib
Türkoloji Qurultayın 100 illik yubileyi - Mədəni əməkdaşlığı daha da gücləndirən mühüm faktor
Azərbaycanın uğurlu siyasət strategiyası - Regional və qlobal miqyasda mühüm faktor
Millət vəkili Günay Ağamalı Biləsuvarın Əliabad kəndində vətəndaşları qəbul edib
Deputat Günay Ağamalı Şorkənd sakinlərinin müraciətlərini dinləyib
Bu gün Sosial Xidmətlər Agentliyinin fəaliyyətə başlamasının 6 ili tamam olur.
Milli Məclisin deputatı Günay Ağamalı Salyan Rayonun Qızılağac kəndində növbəti dəfə vətəndaş qəbulu keçirib!
"Yeni reallıqların müəllifi Azərbaycandır”
Məlahət İbrahimqızı: "Qərbi Azərbaycan qadınları Qayıdış Konsepsiyasının aparıcı qüvvəsidir"
Dərinləşdikcə strateji tərəfdaşlıq mərhələsinə daxil olan Azərbaycan–Türkmənistan əlaqələri Avrasiya qitəsi üçün yeni regional imkanlar yaradır
"AŞPA-nın növbəti qərəzli mövqeyi ikili standartlar siyasətinin ardıcıl təzahürüdür"
Qərbi Azərbaycan İcması adından 26 İyun – Silahlı Qüvvələr Günü münasibətilə hər birinizi ürəkdən təbrik edirəm!
Zəfər ruhlu ordumuz
Qüdrətin və Qürurun Təcəssümü - Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Şanlı Salnaməsi
“Azərbaycan günümüzdə regionda etibarlı tərəfdaş, söz sahibi olan dövlət kimi çıxış edir” - DEPUTAT DANIŞDI
Deputat Günay Agamali :Tarixi yazanlara hesabat yazanlar dil uzada bilməz!
26 İyun - Azərbaycan Ordusunun Şərəf Salnaməsi
Müasir Ordu Quruculuğunun Şərəfli Tarixi
Azərbaycan Ordusunun 108 İllik Şanlı Yolu
Azərbaycan və Türkmənistan: ortaq dəyərlər üzərində qurulan qardaşlıq və əməkdaşlıq modeli
Azərbaycan-Türkmənistan əməkdaşlığında yeni mərhələ
Azərbaycan-Türkmənistan münasibətləri: tarixi köklərə söykənən strateji tərəfdaşlıq