Xəbər lenti
Coğrafiya İnstitutu:"Xəzərin səviyyəsində enmə 2050_ci illərə qədər davam edəcəm"
2021-01-04 22:41:27
1365 baxış
Qərb mətbuatında yayımlanan məlumata görə, alimlər Xəzər dənizi səviyyəsinin əsrin sonunadək 9-18 metr enəcəyi qənaətinə gəliblər.
Kanal4.az-ın məlumatına görə, AMEA akademik H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu Xəzər dənizi sahilləri və dibinin geomorfologiyası şöbəsinin müdiri, coğrafiya üzrə elmlər doktoru, professor Əmir Əliyev məsələyə münasibət bildirib.
Alimin dediyinə görə, Xəzər dənizi dünya okeanı ilə birbaşa əlaqəsi olmayan ondan təcrid olunmuş dəniz olduğundan səviyyəsinin mütəmadi olaraq dəyişməsi, yəni enib-qaxması təbii bir haldır:
“Dənizin səviyyəsi üzərində ilk insrtumental müşahidələr 1837- ci ildən Bakıda aparılmağa başlanılmışdır. Çoxillik müşahidələr göstərir ki, bu son 177 il ərzində dənizin səviyyəsi 3 dəfə kəskin surətdə dəyişib: 1929-1977-ci illərdə 3.0 metr aşağı düşmüş, 1978-1995-ci illərdə 2.5 metr qalxmış və 1996-cı ildən başlayaraq bu günə qədər dənizin səviyyəsində yenidən enmə müşahidə edilir və enmə 1.5 metr təşkil edir. Hal-hazırda dənizin səviyyəsi dünya okeanı səviyyəsindən -28.05 metr mütləq hündürlükdədir. İnstrumental müşahidə müddətində ən böyük dəyişkənlik səviyyəsi 1862-ci ildə (-24 m) qeydə alınmış və dəyişmə amplitudu 4m təşkil edib”.
Alim bildirib ki, çoxsaylı policoğrafi, arxeoloji, tarixi və müşahidə məlumatları göstərir ki, son 3.5 min il ərzində Xəzər dənizinin səviyyəsində təxminən 450-500 illik periodiklik müşahidə edilir: 200-250 il müddətində səviyyə qalxır və bu müddət ərzində də enir. Xəzərdə son ən böyük səviyyə dəyişkənliyi 1862-ci ildən enmə ilə başlayıb və bu prosesin təxminən 2050-ci illərə qədər davam edəcəyi güman edilir.
“Qeyd etmək lazımdir ki, son 500 ildə dənizin ən minimal səviyyəsi 1977-ci lldə müşahidə olunmuşdur. Bu zaman səviyyənin orta illik qiyməti (-29.00 m) bu ilki (2020-ci il) qiymətindən 1.0 m az olmuşdur, yəni dənizin səviyyəsi hazırda 1.0 m aşağı enmişdir. Xəzər dənizinin bu müddət ərzində (1977-2020-ci illər) hidrometeoroloji və ekoloji rejimində heç bir mühüm narahatedici hadisə baş verməyib.
Ümumiyyətlə, Xəzər dənizində onilliklər ərzində baş verən səviyyə dəyişmələri iqlim dəyişkənliyi, yüz, min illik səviyyə dəyişmələri isə Xəzər hövzəsində baş verən tektonik proseslərlə əlaqədardır. Hazırda gedən enmə prosesi iqlim faktoruna söykənir ki, bu da dənizin su balansı ilə müəyyən edilir. Su balansını təşkil edən elementlərin dəyişmələri Xəzərin səviyyə dəyişmələrini təyin edən əsas amildir”.
Emin Xuduyev.
Oxşar xəbərlər
Xəbər lenti
Vətən Sərhəddən Başlayır: Sərhəd Qoşunlarının Şərəfli Yolu
Ortaq dəyərlər üzərində yüksələn MÜTTƏFİQLİK
Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri yeni mərhələdə: strateji müttəfiqlik və siyasi həmrəylik
Bakı görür və hesablayır: İrəvan hansı oyunun içindədir?
Komitə sədri: ” Naxçıvanda komando tipli hərbi birləşmələrin yaradılması regionun müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi baxımından mühüm addımdır”
Naxçıvan öz inkişafında yeni dövrə qədəm qoyur
Naxçıvan: nəqliyyat, ticarət və iqtisadi əməkdaşlığın qovşağı
Yeni Nəqliyyat və Enerji Xəritəsinin Mühüm Qovşağı-Naxçıvan
Naxçıvanın Gələcəyə Baxış Strategiyası
Naxçıvan Muxtar Respublikası Yeni İslahatlar və İnkişaf Mərhələsində
“Naxçıvan buralarda dayanmayacaq, qarşıda böyük hədəflər var”
Naxçıvanın nəqliyyat potensialı və Zəngəzur dəhlizi
Naxçıvan Azərbaycanın enerji strategiyasında yeni imkanlar yaradır
Naxçıvanın inkişafı yeni mərhələyə qədəm qoyur
Naxçıvan: zəngin keçmişdən hərtərəfli inkişafa doğru
Naxçıvan buralarda dayanmayacaq, qarşıda böyük hədəflər var”
Deputat: Naxçıvanın gələcəyinə yeni səhifə açılır
Ermənistanın sülh gündəliyinə gəlməsi Azərbaycanın hərbi-siyasi gücünün nəticəsidir - DEPUTAT
Siyasi mühacir” adı məsuliyyətdən xilas etmir - radikallara sərt xəbərdarlıq
Günay Ağamalı Neftçalada növbəti vətəndaş qəbulu keçirib
Qırğızıstan səfəri göstərdi: Azərbaycan Türk dünyasının inteqrasiyasına istiqamət verir
Deputat Gunay Agamali : "Kino tariximiz xalqımızın mənəviyyatını əbədiləşdirən güclü vasitədir"
Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətləri: Tarixi köklər üzərində qurulan strateji tərəfdaşlıq
İkitərəfli əlaqələr yeni məzmun qazanır
Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlıq genişlənir
Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərində yeni səhifə
Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətlərində yeni siyasi mərhələ
Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətləri ən yüksək zirvədə
Azərbaycan-Mərkəzi Asiya platforması və Çolpon-Ata Bəyannaməsi
Ana dili milli kimliyimizin ifadəsidir"